اخلاق در قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٦

چگونگى سير و سلوك در اين روش

سوم ،

رفق و مدارا ، و آن اين كه در آنِ واحد امور زيادى را بر خود تحميل نكند مبادا دلسرد و متنفّر شود ، و از پيمودن راه بازماند .

چهارم ،

وفا ، و آن عبارت از اين است كه نسبت به آنچه توبه كرده وفادار بماند و به آن باز نگردد ، و نسبت به آنچه استاد راه مىگويد وفادار بماند .

پنجم ،

ثبات و دوام است ، به اين معنى كه برنامه‌هايى را كه انتخاب مىكند به صورت عادت مستمر درآيد تا بازگشتى در آن صورت نگيرد .

ششم ،

مراقبت است ، و آن عبارت از توجّه به خويش در تمام احوال است كه تخّلفى صورت نگيرد .

هفتم ،

محاسبه است ، كه در حديث « لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يُحاسِبْ نَفْسَهُ كُلَّ يَوْمٍ ؛ كسى كه همه روز به حساب خويش نرسد از ما نيست ! » « 1 » به آن اشاره شده است .

هشتم ،

مؤاخذه است ، منظور از مؤاخذه اين است كه هر گاه مرتكب خطايى شد

به خويشتن تنگ بگيرد و از اين راه خود را مجازات كند .

نهم ،

مسارعت است ، يعنى به مقتضاى امر « وسارِعُوا الى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ » « 2 » كه در قرآن مجيد آمده در مسير حق شتاب كند ، پيش از آن كه شيطان مجال وسوسه يابد .

دهم ،

ارادت است ، و آن عبارت از اين است كه باطن خود را چنان خالص كند كه هيچ غِشّى در آن نباشد ، و نسبت به صاحب شريعت و اوصياى معصوم او كاملًا عشق ورزد .

يازدهم ،

ادب است ، يعنى نسبت به ساحت قدس خداوند و رسول اكرم صلى الله عليه و آله و جانشينان معصوم او شرط ادب نگاه دارد ، و كمترين سخنى كه نشانهء اعتراض باشد بر زبان نراند ، و در تعظيم اين بزرگان بكوشد و حتّى در بيان حاجت از الفاظى كه نشانهء امر و نهى است بپرهيزد .

دوازدهم ،

نيّت است ، و آن عبارت است از خالص ساختن قصد در اين سير و حركت و جميع اعمال از براى خداوند متعال .

( 1 ) . ارشاد القلوب ديلمى ، باب 39 . ( 2 ) . آل عمران - 133 .