گفتار معصومين ( ع ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٨

38 : فضيلت علم و عالم

من كه به خود ايمان ندارم چه انتظارى دارم كه مصداق عالم مطاع شوم ، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آنقدر به آورده هايش ايمان دارد كه وقتى مىبيند ديگران ايمان نمىآورند و در راه ضلالت قرار دارند ، مىخواهد دق كند و از بس كه عبادت مىكند پاهايش ورم مىكند : « « مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى » ؛ ما قرآن را بر تو نازل نكرديم كه به زحمت افتى » . « 1 »

شرط دومش اين است كه همانطور كه مىگويد عمل كند ، اگر مىگويد زندگى ساده‌اى داشته باشيد ، اوّل بايد از خود شروع كند ، اگر از تقوا و راستگويى مىگويد اوّل خودش بايد عامل به آن باشد .

امام باقر عليه السلام مىفرمايد : «

عالِمٌ يُنْتَفَعُ بِعِلْمِه ، أَفْضَل مِنْ سَبعينَ أَلْف عابدٍ

؛ عالمى كه از علمش استفاده شود بهتر از هفتاد هزار عابد است » . « 2 »

مسألهء مهم در ميان اهل علم تنها فرا گرفتن علم و عمل كردن به آن نيست ، گرچه اين دو خوب و صحيح است امّا مسألهء مهم اين است كه مردم از اين علم بهره‌اى ببرند و هم خود به تكامل برسند و هم اجتماع را به مسير سعادت رهنمون شوند .

علماى بزرگى داشتيم كه مظهر علم و تقوا بودند امّا مردم از علم آنها بهره‌اى نگرفتند و علم را با خود به قبر بردند و اين ضايعهء بزرگى است . آنچه باعث مىشود كه عالم از هفتاد هزار عابد بالاتر شود ، « ينتفع بعلمه » است و دليلش اين است كه عابد گليم خويش برون مىبرد زآب و فقط خودش را نجات مىدهد اما عالم سعى مىكند كه بگيرد غريق را ، و گاهى هزاران نفر به بركت علم او نجات پيدا مىكنند .

حالا چه كنيم كه « ينتفع بعلمه » بشويم و علم ما مورد بهره بردارى قرار بگيرد ؟

چند راه وجود دارد :

اوّل : اينكه مسلّح به سلاح بيان و قلم شويم ، چرا كه بيشتر ، با اين دو روش

( 1 ) طه ، آيهء 2 . ( 2 ) بحارالانوار ، ج 2 ، ص 18 ؛ تحف‌العقول ، حكمت 19 .