گفتار معصومين ( ع ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٥

31 : گوشه‌گيرى

خلاصهء آن را ذكر مىكنيم :

كسى كه به مقام انس رسيد ، دوستى خلوت و عزلت و دورى از مردم بر دل او غالب مىشود ، زيرا مصاحبت و آميزش با مردمان دل را از توجّه تام به خدا مشغول مىسازد .

از عزلت و مصاحبت كداميك برتر است ، زيرا علما در اين مسأله دو نظر دارند ، و اخبار نيز در اين‌باره مختلف است ، جمعى از علما عزلت و گوشه‌گيرى را بر مصاحبت و در آميختن با مردم ترجيح مىدهند ، و جمعى ديگر آميزش و آمد و شد با مردم را بر گوشه‌گيرى برگ مىدانند .

گروه اوّل : بر اساس آنچه در مدح و ستايش و فوايد عزلت رسيده نظر دارند ، مانند سخن پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله كه وقتى از آن حضرت دربارهء راه نجات پرسيده شد ، فرمود : در خانهء خود بنشين ، و دين خود را نگاهدار ، و برگناه خود گريه كن .

و گفتار امام صادق عليه السلام كه مىفرمايد : زمانه تباه گشت ، و برادران دگرگون شدند ، و تنهايى و انفراد براى آرامش خاطر و اطمينان قلب بهتر است .

و فرمود : آشنايان خود را كم كن ، و از آن كه مىشناسى بيگانه شو .

و امّا فوائد عزلت بسيار است : مانند فراغت براى عبادت ، ذكر ، فكر ، انس گرفتن به مناجات خدا ، و دورى از گناهانى كه اغلب انسان به سبب آميزش با مردم در معرض آنهاست ، مانند غيبت ، رياكارى و ديگر آفات زبان .

گروه دوم : كه مصاحبت را بر عزلت و گوشه‌گيرى ترجيح مىدهند بر اساس ظواهر اخبار در ستايش رابطه و انس و الفت گرفتن وفوايد آن نظر دارند . مانند سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه مىفرمايد : «

مَنْ فارَقَ الجماعةَ ماتَ ميتَةَ الْجاهِليَّةِ

؛ هركه از جماعت جدا شود به راه و رسم جاهليّت بميرد » .

و فرمود : از غار نشينى بپرهيزيد ، و با عامّهء مردم و جماعت باشيد و در مساجد حاضر شويد .