شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠١

ويژگىهاى شيوهء گزارش اسناد در كافى

عَبْدِاللَّهِ عليه السلام قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله : مِنْ سَعَادَةِ الرَّجُلِ الْوَلَدُ الصَّالِحُ . « 1 »

5 . استفاده از شيوه‌هاى مختلف براى اختصار سند : مرحوم كلينى به ذكر كامل سند اهتمام داشت ، اما جهت اختصار گاهى به علّت اعتماد بر قرائن دال بر محذوف ، بخششى از سند يا اوّل آن را حذف مىكرد . اين حذف سند به شيوه‌هاى زير انجام گرفته است :

الف ) تعليق بر اسناد قبل ، اين موقعى است كه بخشى از ابتداى سندى با ابتداى سند روايتى در قبل يكسان باشد . در اين صورت آغاز سند دوم را به اعتماد سند اول حذف مىكنند ، بدون اين‌كه از الفاظى مانند « بهذا الاسناد » استفاده كنند ، مانند :

عَلِىُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ . . . . « 2 »

و در حديث بعدى آمده است : مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عُبَيدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبّادٍ . . . . « 3 »

با توجه به اين كه محمد بن خالد از اساتيد مرحوم كلينى نيست و حداقل با دو واسطه از وى روايت مىكند ، روشن مىشود كه مرحوم كلينى به اعتماد سند قبل ، اوايل سند را بدون اشاره به محذوف ، حذف كرده است .

ب ) شبه تعليق ، يعنى به كار بردن عبارت « بهذا الاسناد » جهت حذف سند مكرر يا بخشى از آن ، مانند :

مُحَمَّدُ بْنُ يحْيى عَنْ أحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أيوبَ عَنْ أبَانٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ الْفَضْلِ قَالَ : سَألْتُ أبَاعَبْدِاللَّهِ عليه السلام عَنِ الْقُنُوتِ وَ مَا يَقالُ فِيهِ ، فَقَالَ : « مَا قَضَى اللَّهُ عَلَى لِسَانِك وَ لَا أعْلَمُ لَهُ شَيئاً مُوَقَّتاً .

و در روايت بعدى چنين آمده است :

بِهَذا الإِسْنَادِ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ عَبْدِالرَّحْمَنِ بْنِ أبِى عَبْدِاللَّهِ عَنْ أبِى عَبْدِاللَّهِ عليه السلام قَالَ :

( 1 ) . همان ، ج 6 ، ص 3 ، ح 6 . ( 2 ) . همان ، ج 8 ، ص 289 ، ح 437 . ( 3 ) . همان ، ج 8 ، ص 290 ، ح 438 .