شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢١

تبديل اسناد در كافى

نام صاحب محاسن تنها در اندك مواردى از اسناد فوق تصريح شده است .

شبيه اين امر در كتاب روضهء كافى ارقام 488 - 493 ( ر . ك . محاسن ، ص 346 - 348 ، ارقام 9 ، 10 ، 13 ، 12 ، 16 ، 21 ) هم ديده مىشود .

با عنايت به اين روش ، گاه برخى از مصادر كافى كشف شده‌اند كه نام مؤلفان آنها اصلًا در مجموعهء چند سند پياپى نيامده است ، به عنوان نمونه :

- كافى كتاب نكاح ، 5 : 426 / 1 - 427 / 4 خ كتاب حسين بن سعيد مطبوع به نام نوادر احمد بن محمد بن عيسى ، ارقام 268 ، 270 ، 271 ، 272 .

- كافى ، كتاب الإيمان و النذور و الكفارات 7 : 440 / 6 - 8 خ كتاب حسين بن سعيد ، ارقام 17 ، 18 ، 19 هم‌چنين 7 : 454 / 1 - 455 / 5 خ كتاب حسين بن سعيد ، ارقام 28 ، 38 ، 39 ، 68 ، 70 .

البته در 455 / 3 كافى ، نام حسين بن سعيد ديده مىشود .

شبيه همين روش را با مقايسهء مواردى از كافى با نقليات شيخ طوسى از كتاب حسين بن سعيد دنبال كرده ، بهره‌گيرى شيخ كلينى را از كتاب حسين بن سعيد ( اجزاء مفقود كتاب ) به اثبات رسانده‌ايم ، به عنوان نمونه :

- كافى كتاب النكاح 5 : 476 / 1 - 477 / 3 خ تهذيب 8 : 210 / 746 - 748 در سند ص 477 / 3 كافى نام « الحسين بن سعيد » ديده مىشود .

- كافى ، كتاب العتق 6 : 180 / 1 - 3 خ تهذيب 8 : 216 / 768 - 770 در سند ص 180 / 3 كافى نام « الحسين بن سعيد » آمده است .

البته اين احتمال كه كافى روايات فوق را با واسطهء كتاب ديگرى از كتاب حسين بن سعيد برداشته باشد مىتواند مطرح باشد ولى بدون بكارگيرى قاعدهء تبديل اسناد ، ارتباط دو كتاب كافى و حسين بن سعيد توجيه‌پذير نيست ، توضيح بيشتر اين بحث‌ها در اين مقال نمىگنجد .

ب - منابع مفقود كافى ( در كتاب الروضة )

در غالب احاديث كتاب روضه چند سند پياپى به يك راوى خاص منتهى مىگردد