شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٩

ديدگاه دانشمندان دربارهء احاديث كافى

دربارهء ديدگاه شيخ صدوق دربارهء كافى گفته‌اند كه چون وى در مورد برخى روايات كافى با صراحت مىگويد كه بدانها فتوا نمىدهد ، بنابراين وى تمام احاديث كافى را صحيح نمىداند .

ولى اين استدلال تنها دليل بر آن است كه صدوق تمام روايات كافى را حجّت فعلى نمىداند ، ولى اين امر دليل بر آن نيست كه وى احاديث كافى را ذاتا معتبر نمىداند ، چه ممكن است فتوا ندادن وى بدان روايات با وجود اعتبار ذاتى به جهت تعارض آنها با روايات معتبرتر باشد .

استدلال ديگرى در اين زمينه صورت گرفته كه أبو عبد اللَّه نعمة از شيخ صدوق درخواست تأليف كتابى براى عمل به مضامين آنها نموده ، اگر شيخ صدوق تمام احاديث كافى را صحيح مىدانست ، مناسب بود كه وى را به اين كتاب ارجاع دهد و خود كتاب من لا يحضره الفقيه را ننگارد .

ولى اين استدلال از جهات مختلف ناتمام است :

اولا : لازمهء صحيح دانستن تمام احاديث كافى اين نيست كه شيخ صدوق به تمام آنها فتوا مىدهد ، زيرا چه بسا روايات صحيح كه بخاطر معارض كنار نهاده مىشود بويژه با توجه به اختلاف ديدگاه شيخ صدوق و شيخ كلينى در مرجّحات باب تزاحم و اين نكته كه شيخ كلينى معمولا به قاعدهء تخيير پاىبند است و شيخ صدوق در اندك مواردى اين قاعده را به كار مىگيرد .

ثانيا : اگر تمام احاديث كافى هم قابل فتوا باشد ، الزاما تمام روايات قابل فتوا در كافى نيست ، رواياتى كه در فقيه وارد شده و در كافى نيست بسيار زياد است ، بنابراين تأليف فقيه مىتواند به جهت درج اين روايات جديد باشد .

ثالثا : كافى كتابى گسترده است در ابواب مختلف دينى ( و نه خصوص فقه ) ، و در نقل احاديث ، سند بطور كامل نقل مىگردد ، و لذا اين كتاب براى تأمين هدف درخواست كننده كه چه بسا كتابى در حجم متوسط مىخواسته ، مفيد به نظر نيامده است .

استدلالات ديگرى هم در اين زمينه صورت گرفته كه از ذكر و مناقشهء آنها در مىگذريم .