كتاب النكاح ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠
1 - آيهء « أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ » .
مرحوم كاشف اللثام مىفرمايد :
و للصّبى الّذى لم يظهر على عورات النساء النظر الى الاجنبيّة بمعنى أنّه ليس عليها التستّر عنه امّا الّذى لم يبلغ مبلغاً يحكى ما يرى ( چيزهايى را كه مىبيند نمىتواند بيان كند ) فكذلك قطعاً ، للقطع بدخوله فى الآية ( الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ « 1 » ) و امّا الّذى يحكيه و ليس له ثَوَرانُ شهوة ، فاستقرب فى التذكرة أنّه كذلك . . . و امّا من به ثوران شهوة فقطع بانّه كالبالغ و هو قوىٌ . . . . « 2 »
شهيد ثانى در مسالك و صاحب رياض مثل مرحوم امام سه صورت را ذكر كرده‌اند ولى كشف اللثام چهار صورت درست مىكند ( غير مميّز ، آنچه كه مىبيند نمىتواند حكايت كند ، مميز بدون هيجان و مميز با هيجان ) .
از كتاب مغنى « 3 » ابن قدامه و المجموع « 4 » نووى كه دو كتاب فقه استدلالى و معروف اهل سنّت است استفاده مىشود كه آنها هم كم و بيش در اين مسأله مانند ما هستند يعنى در غير مميّز نظر را جايز مىدانند و در مورد مميّز دو قول دارند ، بعضى قائل به جواز و بعضى قائل به عدم جواز مىباشند و تفاوتى كه با ما دارند در اين است كه ما در اين مسأله سه صورت تصور مىكنيم ( غير مميز ، مميز بدون ثوران شهوت و مميّز با ثوران شهوت ) ولى آنها تا آنجا كه ما ديده‌ايم دو صورت ذكر كرده‌اند ( غير مميّز و مميّز ) .
اقسام صبى :
اقسام صبى :
مسأله را بر اساس نظر امام ( ره ) تقسيم‌بندى مىكنيم :
1 - صبىّ غير مميّز :
1 - صبىّ غير مميّز :
مسأله خالى از پيچيدگى نيست . ابتدا سراغ غير مميّز مىرويم و استثناءً اوّل از موضوع بحث مىكنيم .
غير مميّز را چندگونه معنى كرده‌اند :
1 - بچّه‌اى كه خوب و بد و حسن و قبح را نمىفهمد ، مثلًا نمىفهمد كه نبايد لب چاه برود .
2 - بچّه‌اى كه مسائل جنسى ، رابطهء جنسى ، شهوت و رابطهء زوج و زوجه را نمىفهمد .
3 - بچّه‌اى كه هيچ چيز را نمىفهمد حتّى پدر و مادر را هم نمىشناسد .
مراد كدام معنى است ؟
مراد كدام معنى است ؟
تصوّر ما اين است كه غير مميّز هر جا معنى خودش را دارد اگر در حلال و حرام بحث شود مراد غير مميزى است كه حلال و حرام را نمىفهمد ، اگر از پاكى و نجسى بحث شود مراد بچّه‌اى است كه فرق بين پاكى و نجسى را نمىداند و اگر در ظلم و عدالت بحث شود مراد بچّه‌اى است كه معنى ظلم را نمىداند .
هر حكمى تمييز موضوع لازم دارد و هركس تمييز موضوع نمىدهد مشمول آن حكم نيست ، در ما نحن فيه هم غير مميّز همين است .
ادلّه :
ادلّه :
1 - آيهء « أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ » .
1 - آيهء « أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ » . « 5 »
« طفل » در آيه معنى جنسى و جمعى دارد ( اى الاطفال ) اين قسمت از آيه در واقع استثناء از زينت باطنه است ( وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا . . . ) .
« لَمْ يَظْهَرُوا » به چه معناست ؟
مرحوم طبرسى در مجمع البيان دو معنى را بيان مىكند و ما در تفسير نمونه اين دو معنى را ذكر كرده‌ايم :
1 - به معنى « لم يطّلعوا و لم يعلموا » .
2 - به معنى « لم يقدروا » يعنى قدرت بر مسائل جنسى ندارد .
« لَمْ يَظْهَرُوا » در قرآن به هر دو معنى به كار رفته است ، در سورهء كهف « إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوكُمْ » « 6 » در اينجا « لَمْ يَظْهَرُوا » به معنى « لم يطّلعوا » است و در سورهء توبه مىفرمايد :
مشركين عهد و پيمانشان اعتبارى ندارد و از آنها نترسيد و اگر مشركين بر شما غالب شدند پيمان را رعايت نمىكنند « كَيْفَ وَ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَ لا ذِمَّةً » « 7 » « إِنْ يَظْهَرُوا » در اينجا به معنى « يقدرو » است .
حال در آيهء 31 سورهء نور منظور از « لم يظهروا » چيست ؟
ظاهر آيه اين است كه به معنى « لم يطّلعوا » است يعنى اينها مسائل جنسى را نمىفهمند بنابراين غير مميّز يعنى بچّه‌هائى كه از مسائل جنسى سردر نمىآورند .
پس يكى از دلائل جواز نظر در صورت اوّل از صور ثلاثه ، آيهء شريفه است كه مىگويد : زينت باطنه را براى بچه‌اى كه مسائل جنسى را تمييز نمىدهد مىتوان ظاهر كرد . اين آيه
( 1 ) آيهء 31 ، سورهء نور . ( 2 ) كشف اللثام ، ج 7 ، ص 30 . ( 3 ) ج 7 ، ص 455 . ( 4 ) ج 16 ، ص 139 . ( 5 ) آيهء 31 ، سورهء نور . ( 6 ) آيهء 20 ، سورهء كهف . ( 7 ) آيهء 8 ، سورهء توبه .