اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٧

فضيلت صبر در كتاب و سنّت

يقين است زيرا فرمود : ( وَ اعبُد رَبَّكَ حَتّى يَاتِيَكَ اليَقِينُ ) « 1 »

روايات :

1 - قال على ( عليه السلام ) :

« مَنْ لَمْ يُنْجِهِ الصّبرُ اهْلَكَهُ الجَزَعُ » :

« هر كس را صبر ( و استقامت ) رهائى و نجات نبخشيد ، جزع و اضطراب او را از پاى درآورد » . « 2 »

در اين حديث شريف در برابر مشكلات بيش از دو راه فرض نشده است يا صبر و يا جزع ، هر كس اولى را پيشه كند نجات مىيابد و هر كه دومى را برگزيند هلاكت به دنبال اوست ، پس خوشا به حال كسانى كه در اين ميان صبر را برگزينند و به ثوابهائى كه به آنها وعده داده شده رسند ، و بدا به حال كسانى كه جزع و بىتابى را انتخاب كرده ، علاوه بر كشيدن عذابى روحى ، اجرهاى اخروى را نيز از دست مىدهد .

2 - قال الصادق ( عليه السلام ) :

« قِلّة الصبر فَضيحةٌ » :

« كمى صبر عيب و رسوائى است » « 3 » در اين حديث كمى صبر را به طور مطلق عيب دانسته ، زيرا كمى صبر در برابر مشتهيات و خواهشهاى نفسانى منجر به تسليم در برابر تمايلات درونى و بيرونى شده و عامل رسوائى و افتضاح خواهد شد ، كمى صبر در گفتار و عدم تأمل و دقت بر معانى الفاظ موجب بى اعتبارى و خدشه دار شدن شخصيت انسانى است ، اين عيب را به طور كلى مىتوان در رفتار و گفتار و نوشتار يافت ، و بعيد نيست كه : آثار اين كم صبرى در بعضى موارد براى همه اتفاق افتاده باشد ، دور نيست كه هر فردى اين معما را درك كرده و چه بسا ضررهائى را هم از اين ناحيه متحمل شده باشد ، ولى امان از انسان فراموشكار ! !

3 - قال الصادق ( عليه السلام ) :

« انّا صُبَّرٌ و شيعتُنا اصْبَرُ منّا قلتُ جِعلت فداك كيف صار شيعتكم اصبر منكم ، قال ( عليه السلام ) : « لانّا نَصْبِرُ عَلى ما نَعلَم و شيعَتُنا يَصْبرونَ عَلى ما

( 1 ) . سوره حجر آيه 99 . ( 2 ) . نهج‌البلاغه ، كلمه 180 فيض‌الاسلام و 189 صبحى صالح ؛ ميزان الحكمة ، جلد 5 ، صفحه 272 . ( 3 ) . بحارالانوار ، جلد 78 ، صفحه 229 ؛ ميزان الحكمة ، جلد 5 ، صفحه 272 .