ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٩

[ آيهء ( 74 - 63 ) داستان گاو بنى اسرائيل ]

كشمكش مىكرديد ) ( تدارؤ ) به معناى تدافع و مشاجره است ، يعنى هر طائفه خون آن شخص را بر گردن قوم ديگر مىانداخت ، ( وَ اللَّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ ) : ( و خدا آنچه را نهان مىداشتيد آشكار كرد ) پس آنچه را مخفى مىكرديد ، از نسبت تهمت دادن به ديگران ، خدا آن را آشكار مىكند .

( 73 ) ( فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها ) : ( پس گفتيم بزنيد به آن جسد قسمتى از بدن گاو را ) ، ( كَذلِكَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتى ) : ( اينچنين خدا مردگان را زنده مىكند ) پس كسى كه مىتواند مرده را پس از مرگ زنده كند ، غير آن را هم مىتواند با قدرت خود زنده كند ، لذا مرده را زنده نمود و معلوم كرد كه قاتل او كيست ، ( وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ) : ( و نشانه‌هاى محسوس خود را به شما نشان مىدهد ، شايد كه تعقّل و تفكر كنيد ) .

( 74 ) ( ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً ) : ( سپس قلبهاى شما بعد از اين ماجرا سخت شد مانند سنگ يا سختر گرديد ) ، سختى قلب مانند سختى و استحكام سنگ است ، همانگونه كه از سنگ هيچ گياهى نمىرويد و خيرى ندارد ، قلب سخت هم چون سخن حق در آن رسوخ نمىكند ، چه بسا از سنگ هم سخت‌تر است چون ( وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهارُ وَ إِنَّ مِنْها لَما يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ ) : ( همانا از بعضى سنگها جويها مىجوشد و بعضى از آنها دو پاره شود و از آن آب بيرون مىآيد ) در اين آيه بين سنگ و قلب مقايسه شده است ، زيرا سنگ با همهء سختىاش از آن آب تراوش دارد ، در حالى كه از قلب آنها نه سخن مطابق واقع صادر مىشود و نه مطلب حقى در آن جايگزين مىگردد ، ( وَ إِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ ) : ( و بعضى از آنها از ترس خدا فرو مىافتند ) پس همانا كوه طور روزى كه بنى اسرائيل طلب رؤيت نمودند از جاى خويش كنده شد ، همچنانكه سنگهاى كوهها به سبب زلزله ، آتشفشان و غيره ساقط مىشوند ، چون تمام اسباب منتهى به خداى متعال