ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦

[ آيهء ( 74 - 63 ) داستان گاو بنى اسرائيل ]

پروردگارشان را عصيان كردند و خواستند با خداوند حيله و مكر نمايند و در روز شنبه كه صيد ممنوع بود بوسيله مانعى اقدام به شكار ماهى كردند .

( 66 ) ( فَجَعَلْناها نَكالًا لِما بَيْنَ يَدَيْها وَ ما خَلْفَها وَ مَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ ) : ( پس اين طايفه مسخ شده را مايهء عبرت براى حاضران و آيندگان و پند پرهيزكاران قرار داديم ) نكال عبارت است از عمل توهين آميز ، نسبت به يك نفر ، تا ديگران از سرنوشت او عبرت بگيرند و متقين هم كسانى هستند كه ملتزم به احكام و حدود الهى مىباشند .

( 67 ) ( وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ ) : ( و ياد كن اى رسول ، زمانى را كه موسى عليه السّلام به قوم خود گفت ) از اين آيات ، لجاجت و خيره‌سرى بنى اسرائيل آشكار مىشود و اينكه اصرار زياد در توضيح خواهى و پرسش بيهوده مىكنند و نسبت ابهام و پيچيدگى به اوامر الهى و بيانات انبياء مىدهند و حتّى در ظاهر كلام آنها رنگ و بوى اهانت و استخفاف به مقام ربوبى آشكار مىشود ، پس موسى عليه السّلام به آنها مىگويد : ( إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً ) : ( همانا خدا امر مىكند كه شما گاو ماده‌اى را ذبح كنيد ) بنى اسرائيل مرتب به موسى عليه السّلام مىگفتند ( ادْعُ لَنا رَبَّكَ ) يعنى براى ما از پروردگارت بخواه و هيچ وقت نگفتند ، از خداى ما بخواه سپس مرتب در گفتارشان سئوال كردند كه ( ما هى ) آن چيست و باز گفتند ( إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا ) يعنى بقره بر ما مشتبه مىشود و اشتباه را به امر الهى بر مىگرداندند و نگفتند ، ( تشابهت علينا ) ، يعنى تأثير را از آن بقره خاص مىدانستند ، نه از آن خداى تعالى ، و در اين آيات خدا آنان را مطلقا و بدون هيچ قيدى امر به ذبح يك گاو ماده نمود ، اما آنها پيامبر را نسبت به جهالت دادند و خود با پرسشهاى بىجهت بر قيود آن افزودند ( قالُوا أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً ) : ( و گفتند : آيا ما را مسخره مىكنى ؟ ) يعنى به پيامبر نسبت جهالت و مسخرگى دادند و به كلى منكر اين امر شدند ، ( قالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ ) ( موسى عليه السّلام گفت : پناه مىبرم به خدا از اينكه از نادانان باشم ) نهايتا هم بعد از آن همه پرسش و بيان ، تازه گفتند : ( الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ ) حالا حق را گفتى ، انگار تاكنون