ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٩

[ آيهء ( 84 - 81 ) اشاره به عدم اختلاف در متن قرآن و مسأله شايعه پراكنى و وظيفهء مؤمنان ]

درك درست حقيقت را دارند ، به درستى مطلب را مىفهميدند و آنها را توجيه مىكردند ) ( استنباط ) يعنى خارج كردن قول از حالت ابهام و رساندن به مرحلهء تميز و معرفت و اصل آن از ( نبط ) مىباشد كه آن اولين آبى است كه از چاه خارج مىشود ، امّا چه كسى توانايى استنباط و درك صحيح مطالب را دارد ؟ هر آينه پيامبر و اولى الامر هستند كه آيه بر آنها تطابق مىكند و مراد از اولى الامر افراد معصوم از خانوادهء پيامبر و اهل بيت او مىباشند ، نه كسانى كه اهل تقوا نبودند و يا منافقينى مانند عبد اللّه بن ابى و يارانش و كسانى كه در جنگ‌ها شركت نمىكردند ، ( وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلَّا قَلِيلًا ) : ( و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود ، جز مواردى انگشت شمار هر آينه از شيطان پيروى مىكرديد ) ،

اشاره به قصّه بدر صغرى است كه ابو سفيان ، نعيم بن مسعود اشجعى را به مدينه فرستاده بود تا با جعل شايعات ترس و نگرانى را در بين مردم مسلمان گسترش دهد و آنان را از شركت در جنگ باز دارد و كسى از اين توطئه سالم نمىماند ، جز پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم و بعضى از خواص آن جناب و اينها همان ( الّا قليلا ) هستند كه در آيه مستثنى شده‌اند و مراد از پيروى شيطان ، همان تصديق اخبار كفّار است .

( 84 ) ( فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ ) : ( پس در راه خدا كارزار كن كه جز دربارهء تكليف خودت مكلّف نيستى و مؤمنين را بر قتال با كفّار تحريص و تشويق نما ) ، يعنى حال كه مردم از جهاد كردن سستى مىورزند و دوست ندارند در جنگ شركت كنند و تو را تنها مىگذارند ، اى پيامبر خودت با كفّار مقابله كن و از تثاقل و سستى آنها ناراحت نشو ، چون تكليف ديگران متوجّه تو نيست ، تو فقط موظّفى تكليف خودت را انجام بدهى و تنها وظيفه تو نسبت به آنها اين است كه آنها را به امر جهاد تشويق كنى و نه غير آن و كلمهء تكليف به معناى مشقّت مىباشد ، ( عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْكِيلًا ) : ( شايد خدا از صلابت و