ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٠

[ آيهء ( 14 - 7 ) مسأله ارث و چگونگى تقسيم آن ]

به طفيل آن ذكر كرده است « 1 » ، ( فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ) : ( پس اگر دختران بيش از دو نفر باشند ، سهم آنها دو ثلث تركه است و اگر يك نفر باشد ، سهم او نصف است ) يعنى اگر ورثهء ميّت در هر طبقه كه هستند تنها زنان باشند ، حكمش چنين است كه اگر دو دختر باشند دو سوّم و اگر يك دختر باشد يك دوّم مال از آن اوست ، ( وَ لِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ ) : ( و سهم هر يك از پدر و مادر ميّت يك ششم ارث است ، در صورتى كه ميّت داراى فرزند باشد و اگر فرزند نداشته باشد و وارث منحصر به پدر و مادر باشد ، در اين صورت مادر يك سوّم مىبرد ) اينكه پدر و مادر عطف شده به اولاد ، دليل بر آن است كه پدر و مادر در طبقات ارث هم طبقهء اولادند ، امّا برادران در طبقهء دوّم قرار دارند ، ( فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها أَوْ دَيْنٍ ) : ( و اگر ميّت داراى برادر باشد ، در اين صورت مادر يك ششم ارث خواهد برد ، پس از آنكه حقّ وصيّت و دينى كه به ميّت تعلّق دارد ، استثناء گردد ) يعنى اگر ميتى فرزند ندارد ، امّا برادر دارد ، مادرش يك سوّم نمىبرد ، بلكه يك ششم ارث مىبرد و اين تقسيم بايد بعد از اجراى وصيّت ميّت و اداى ديون او باشد و دين مقدم بر وصيت است « 2 » ، ( آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً ) : ( شما نمىدانيد كه پدران يا فرزندان كدام يك به خير و صلاح و به ارث بردن به شما نزديكترند ، اين احكام فريضه‌اى است كه خدا بايد معيّن كند ، همانا خداوند به همه چيز دانا و به مصالح خلق آگاه است ) خداى

( 1 ) - جهت عقلائى اين حكم هم اين است كه بر مردان نفقهء خانواده واجب است ، در حالى كه زنان چنين وظيفه‌اى ندارند ( مترجم ) . ( 2 ) - در كتب فقهى آمده است كه تا زمانى كه طبقه اوّل وجود دارند ، ارث به طبقه دوّم نمىرسد و لذا به نظر مىرسد اين آيه بعدها نسخ شده باشد ( مصحح ) .