ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠١

[ آيهء ( 148 - 139 ) علم خدا و امتحان الهى ]

جهاد و كشته شدن در راه خدا را مىكرديد ، پس چگونه امروز كه به آن مأمور شده‌ايد نظاره مىكنيد و از مرگ هراسان مىشويد ) ، يعنى قبل از جنگ ظاهرا آرزوى شهادت كرديد ، امّا هنگام وقوع جنگ بسوى آرزويتان نمىشتابيد و جان خود را در راه خدا بذل نمىكنيد و پيش قدم براى جهاد نمىشويد ، بلكه سستى و تعلّل مىنماييد و از جنگ اعراض مىكنيد ، پس آيا جايز است بدون امتحان و به مجرد آرزو شما را وارد بهشت كنند ، بدون آنكه بين ارزش كلمه‌اى كه بر زبان جارى است و حقيقتى كه در عالم عيان آشكار مىگردد ، تشخيص و تميزى حاصل شود ؟

و در تفاسير آمده است كه مؤمنان زمانى كه خداوند تعالى آنها را از مقام شهداى بدر مطلع گردانيد كه چگونه در بهشت متنعم هستند ، مؤمنان به آن مقام راغب شدند و گفتند :

خدايا براى ما جنگى بياور ، پس خداوند جنگ احد را براى آنان مقدّر فرمود ، امّا آنها پايدارى نكردند ، جز كسانى كه خدا ارادهء پايدارى آنان را نمود و لذا اين آيه نازل شد .

( 144 ) ( وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ ) : ( و محمّد نيست جز پيامبرى كه پيش از او نيز پيامبرانى بودند و از اين جهان درگذشتند ) ، پس پيامبر تنها ، بشرى است كه از جانب خداوند مأمور ابلاغ شريعت و پيغام آور مىباشد و نه بيش از اين ، ( أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ ) : ( آيا اگر او بميرد يا شهيد گردد باز شما به دين جاهليّت خود رجوع خواهيد كرد ؟ ) ( موت ) خارج شدن روح از بدن و بطلان حيات است و ( قتل ) كشته شدن به سبب عمدى مىباشد ، مىفرمايد : در هر صورت اگر پيامبر از دنيا برود ، آيا شما مرتدّ مىشويد و به حالت اوّل خود باز مىگرديد و از دين خدا روى گردان شده و كافر مىشويد ؟ ، ( وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ ) : ( و هر كس مرتدّ شود به خدا هيچ ضررى نمىرساند و البته خدا جزاى نيك به اعمال شكرگزاران عطا خواهد كرد ) يعنى هر كس بعد از هدايت ضلالت را برگزيند خداوند از ايمان يا كفر او تأثيرى نمىپذيرد ، بلكه خود او ضرر