ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢١٢

[ آيهء ( 286 - 284 ) محاسبهء انسانها بر اساس منشاء اعمال و گفتار مؤمنان در مقام مناجات ]

گفتند ما ميان هيچ يك از پيامبران خدا فرق نمىگذاريم و همه يك دل گفتند كه ما فرمان خدا را شنيده و اطاعت كرديم ، پروردگارا آمرزش تو را مىخواهيم و ميدانيم كه بازگشت همه به سوى توست ) ، اين زبان حال مؤمنان است و واجب است كه انسان به همهء آنچه خداوند نازل فرموده بدون استثناء ايمان داشته باشد و طاعت به معناى عمل به احكام الهى است و مؤمنان به زبان حال مىگويند : خدايا ما را بيامرز و نقايص ما را بپوشان كه بازگشت ما به سوى توست و هر كس كه معاد را نصب العين خود قرار دهد همواره در طريق رضاى خدا گام برمىدارد .

( 286 ) ( لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ) : ( خداوند هيچ كس را تكليف نمىكند ، مگر به قدر توانايى او ) چون تكليف به آنچه در قدرت فرد نيست ظلم است و پروردگار تو نسبت به بندگان ظالم نيست ، ( وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ) : « 1 » ، ( لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ ) : ( نيكىهاى هر شخص به سود او و بديهايش نيز به زيان خود اوست ) و آيا جز به آنچه فرستاده‌ايد جزا داده مىشويد ؟ ( هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) « 2 » ، ( رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا ) : ( پروردگارا ما را بر آنچه از روى فراموشى يا خطا انجام داديم مؤاخذه مكن ) پس از آنكه بدون هيچ قيدى مطلقا گفتند ( سَمِعْنا وَ أَطَعْنا ) متوجه ضعف و سستى خويش شدند و سرنوشت اقوام گذشته را به ياد آوردند ، لذا در مقام التجاء به خداوند پناه بردند و گفتند : خدايا از ما در گذر و ما بر اثر اعمالى كه از روى فراموشى يا خطا مرتكب مىشويم مؤاخذه نكن و اين ترقّى در دعاست ، ( رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا ) : ( پروردگارا تكليف گران و طاقت فرسا ، چنانچه بر گذشتگان ما نهادى ، بر ما مگذار ) مراد از ( اصر ) ثقل و سنگينى است ، يعنى تكليف شاقّ كما اينكه نقل شده كه بنى اسرائيل 50 ركعت نماز واجب يوميّه

( 1 ) - سوره فصّلت ، آيه 46 . ( 2 ) - سوره نمل ، آيه 90 .