ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٩

[ آيهء ( 283 - 282 ) در باب قرض و رهن ]

گنهكار است ( وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ ) : « 1 » ، ( لذا شاهدان نبايد از اداى شهادت امتناع كنند و در ضمن وام به هر صورت كه باشد ، بايد مكتوب شود تا سنديّت داشته باشد ، ( ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ وَ أَدْنى أَلَّا تَرْتابُوا ) : ( كه اين نزد خدا درست‌تر و براى گواهى دادن استوارتر و براى ترديد نكردن شما مناسبتر است ) چون به وسيله نوشتن خاطر شما آسوده مىشود و جاى ترديدى باقى نمىماند ، ( إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً حاضِرَةً تُدِيرُونَها بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَلَّا تَكْتُبُوها ) : ( مگر آنكه معامله‌اى نقدى باشد كه بين خودتان انجام مىدهيد ، پس در ننوشتن آن حرجى بر شما نيست ) و اين امر براى تسهيل معاملات نقدى رايج بين مردم است ، ( وَ أَشْهِدُوا إِذا تَبايَعْتُمْ وَ لا يُضَارَّ كاتِبٌ وَ لا شَهِيدٌ ) : ( و چون معامله‌اى كرديد گواه بگيريد و نبايد نويسنده و گواه زيان ببينند ) ، ( وَ إِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ ) : ( و اگر زيان رسانديد ، ضررى به خودتان است كه از اطاعت خارج شده‌ايد و از خدا بترسيد ) چون ضرر زدن به گواهان مفسده‌اى است كه به ضايع شدن حقوق مىانجامد و تقوى در معاملات لازمه‌اش تقوى داشتن در عبادات است ، ( وَ يُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ) : ( و خدا شما را تعليم مىدهد و او به همه چيز داناست ) كلامى است نو و مستانف كه در مقام منّت نهادن ذكر شده تا به مردم بگويد در مقابل نعمت اراده شرايع و مسائل حلال و حرام شكر گزار و منّت پذير درگاه الهى باشند ، امّا اينكه عدّه‌اى اين آيه را دالّ بر اين مطلب گرفته‌اند كه تقوى سبب تعليم الهى است ، صحيح نمىباشد ، چون اين آيه در صدد بيان اين مطلب نيست ، بلكه ذكر اين نكته است كه خداوند به بندگان احكام و شرايع را تعليم مىدهد و جهتش هم اين است كه خداوند به همه چيز علم دارد .

لذا دين مجموعه‌اى از احكام الهى است كه با كمالات اخلاقى آميخته بوده و از آنها جدا نمىشود و هدف از اين احكام هم حفظ حقوق تمام افراد اجتماع است ، بدون

( 1 ) - سوره بقره ، آيه 283 .