ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٠

[ آيهء ( 259 - 258 ) درباره محاجه ابراهيم با نمرود و ماجراى عزير عليه السّلام ]

ابراهيم عليه السّلام و نمرود ديديم كه خدا چگونه ابراهيم را هدايت كرد و نمرود را به واسطه ظالم بودنش هدايت نكرد ، بلكه كفرش او را مبهوت و گمراه نمود ، مرتبهء دوّم ) : هدايت به حق از راه نشان دادن است ، نظير داستان شخصى كه از قريه‌اى عبور كرد و خداوند از طريق زنده كردن مردگان او را به ايمان و معاد هدايت كرد ، مرتبهء سوم ) : آنكه شخصى را از راه بيان واقعه و نشان دادن حقيقت و علّتى كه باعث وقوع آن واقعه شده است هدايت كنند و سبب و مسبب هر دو را به شخص نشان دهند كه اين مرتبه از هدايت قويترين نوع هدايت و عالىترين مراتب آن است كه نمونه‌اش در آيهء بعدى براى توضيح معاد براى ابراهيم عليه السّلام مطرح مىشود كه چگونه ابراهيم عليه السّلام چهار مرغ را مىگيرد و تكه تكه مىكند و پراكنده مىنمايد و آنگاه عملا زنده شدن دوبارهء آنها را مشاهده مىكند ، ( قالَ أَنَّى يُحْيِي هذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِها ) : ( گفت چگونه خدا اينها را بعد از مردن زنده مىگرداند ؟ ) يعنى چگونه اهل اين قريه را زنده مىكند و قول آن شخص به جهت انكار و استبعاد نبوده است ، بلكه براى عظيم شمردن و مشكل دانستن چنين امرى است ، ( فَأَماتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ ) : ( پس خداوند او را صد سال ميراند ، سپس او را برانگيخت و زنده كرد ) يعنى براى صد سال خداوند روح او را قبض نمود و آنگاه دوباره روح را به كالبد او باز گرداند ، ( قالَ كَمْ لَبِثْتَ قالَ لَبِثْتُ يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ ) : ( و خدا به او فرمود : چه مدت درنگ نمودى ؟ گفت : يك روز يا بخشى از يك روز ) اين سخن آن شخص دلالت دارد بر اينكه زنده شدنش در غير آن ساعتى بوده كه از دنيا رفته ، مثلا در اول روز و آخر آن و لذا مرگ و زندگى را به صورت خواب و بيدارى در يك روز دانسته است ، ( قالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عامٍ فَانْظُرْ إِلى طَعامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ) : ( خداوند فرمود : بلكه صد سال درنگ نمودى ، نگاه كن به غذايت و نوشيدنيت كه متعفّن و گنديده نشده است ) يعنى بنگر كه آنها تغيير نكرده و فاسد نشده است ، ( وَ انْظُرْ إِلى حِمارِكَ وَ لِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ ) : ( و به الاغ خود نظر كن تا احوال بر تو معلوم شود و همانا ما ترا حجّت و نشانه‌اى براى مردم قرار دهيم ) ، در اين مدت صد ساله الاغ او مرده و استخوانهايش