ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٢

[ آيهء ( 243 - 226 ) حكم ايلاء احكام زنان مطلقه و احكام شير دهى و نماز خوف ]

در اين قسمت امر مىكند كه مبادا زنان براى عجله در خروج از عدّه يا مانع شدن شوهر از رجوع ، حمل خود را پنهان كنند و جملهء ( إِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ . . . ) براى تشويق زنان به اطاعت از اين حكم است ( وَ بُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذلِكَ إِنْ أَرادُوا إِصْلاحاً ) : ( و شوهرانشان اگر قصد اصلاح دارند در رجوع به ايشان در عدّه طلاق سزاوارترند ) پس هدف از رجوع اصلاح است نه براى ضرر زدن و افساد ، ( وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ) : ( و براى زنان همانند وظايفشان حقوق شايسته است ) و معروف به معناى هر عملى است كه در افكار عمومى مأنوس باشد و با ذائقهء اهل هر اجتماعى سازگار است ، بنابراين كلمهء معروف هم متضمّن حكم و هدايت عقل است و هم حكم شرع و هم فضيلت اخلاقى و هم سنت‌هاى ادبى و انسانى ، و يكى از احكام معروف و معقول مساوات افراد اجتماع در احكام و جزا است ، البته اين تساوى را بايد با حفظ موقعيّت و تأثير و كمالى كه افراد در اجتماع دارند رعايت كرد ، مثلا بايد حكم طورى باشد كه حكومت براى حاكم محفوظ بماند و علم عالم و محكوميت محكوم و جهل جاهل و قوّت قوّى و ضعف ضعيف همه براى آنها محفوظ باشد ، پس تساوى آنست كه حقّ هر فرد را به او بدهند نه كمتر يا بيشتر از آن ، و اسلام حقوق زن را به نحو شايسته در نظر گرفته است ، بعضى احكام له و برخى عليه او هستند ، امّا اينها با هم توازن دارند و در ضمن با نقشى كه زن در زندگى اجتماعى دارد نيز هماهنگى دارد ، ( وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ) : ( و مردان را بر زنان مرتبتى است و خدا عزيز و حكيم است ) اين جمله قيد و متمّم جمله سابق است و روى هم يك معنا مىدهند و آن اين است كه خداى متعال ميان زنان مطلقه و شوهرانشان رعايت مساوات را نموده است و در عين حال درجه و منزلتى را هم براى مردان در نظر گرفته و آن همان حق رجوع و شكستن عدّه است و حكم از آن خداست و حكم او بر حق است ، چون خداوند عالم به مصالح و حكيم مىباشد .

( 229 ) ( الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ ) : ( طلاق دو بار است و پس از دو بار يا نگهدارى به شايستگى و يا رها كردن به نيكويى ) تا دو بار طلاق ، شوهر