ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٩

[ آيهء ( 171 - 166 ) ردّ مشركان پيروى كوركورانه ]

عمل سوء يا فحشاء و يا در دعوت به گفتن سخن بدون علم و دليل .

( 170 ) ( وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا ) : ( و زمانى كه به ايشان گفته شود كه آنچه را كه خدا نازل كرده است پيروى كنيد ، مىگويند :

خير ، بلكه ما تنها آن چيزى را پيروى مىكنيم كه پدران خود را بر آن يافتيم ) زمانى كه آنها گامهاى شيطان را پيروى كنند و از پدران خود پيروى نمايند ، در اين حالت با آنچه خدا نازل كرده است مخالفت مىكنند ، ( أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ ) : ( آيا اگر پدرانشان هيچ چيز نمىفهميدند و راه به جايى نمىبردند باز هم پيرويشان مىكنند ؟ ) اين يك برهان عقلى است كه تقليد كور كورانه را باطل مىكند ، چون آنان گفتند در هر حال از پدرانشان پيروى مىكنند ، چه عالم باشند و چه بدون علم ، و كسى كه بدون علم ، عمل كند ، همانا راه هدايت را گم كرده است ، و چگونه پيروى از شخصى گمراه مجاز مىباشد ؟

( 171 ) ( وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءً وَ نِداءً ) : ( مثل كسانى كه كافر شدند مانند چوپانى است كه براى گوسفندان نهيب مىزند در حالى كه آنها جز ندا چيز ديگرى نمىفهمند ) و اين صورت حيوانى كسى است كه آنچه به او گفته مىشود درك نمىكند ، درست مثل چوپانى كه با گوسفندان خود سخن بگويد و آنها چيزى جز صوت از حرفهاى او نمىفهمند و ليكن به مجرد شنيدن همان صوت به گله بر مىگردند ، يا از آن دور مىشوند و نداء اخصّ از دعاء است و به معناى صداى بلند مىباشد ، اما دعا كلّىتر است ، ( صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ ) : كر و گنگ و كورند و در نتيجه راهى براى تعقّل ندارند ) اين مثل كسانى است كه دعوت حقّ را اجابت نمىكنند ، پس از آنچه مىشنوند بهره‌اى نمىبرند و هدايت هم نمىشوند ، چون تعقّل نمىكنند ، و در اين آيه قلب به كار رفته است ، يعنى به جاى آنكه بفرمايد ، مثل پيامبر مانند چوپان