ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٧
[ آيهء ( 171 - 166 ) ردّ مشركان پيروى كوركورانه ]
[ آيهء ( 171 - 166 ) ردّ مشركان پيروى كوركورانه ]
[ آيهء ( 171 - 166 ) ردّ مشركان پيروى كوركورانه ]
( 166 ) ( إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا ) : ( زمانيكه كسانى كه پيروى شدند از كسانى كه آنها را پيروى كردند ، بيزارى مىجويند ) چون پيروى كردن ديگران از آنان باعث زيادتى عذاب آنان در آخرت مىشود ، زيرا در دنيا نظامى برقرار كرده بودند و بر ديگران تسلط داشتند و ديگران اعمال خودشان را به آنها منتسب مىكردند و آنان پيشوايان كفر و طغيان هستند ، ( وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ ) : ( و عذاب را مىبينند و چاره‌شان از همه جا قطع مىشود ) پس پيشوايان كفر و طغيان نمىتوانند كمكى به پيروان خود بكنند و آنان نيز همچنين ، پس ارتباط از هر دو طرف گسسته مىشود و هر يك ديگرى را رها مىكنند .
( 167 ) ( وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا ) : ( و كسانى كه در دنيا كارشان پيروى كور كورانه بود ، ميگويند : اگر براى ما بازگشتى بود ما نيز از اين پيشوايان بيزارى مىجستيم ، كما اينكه آنها از ما بيزار شدند ) چون مىبينند هيچ كس و هيچ چيز نمىتواند كسى را از عذاب الهى ايمن كند ، اين را مىگويند ، امّا چگونه چنين امرى ممكن است در حالى كه آنها در دنيا لقاء پروردگار و قيامت را فراموش كرده بودند و از اينكه خداوند صاحب قدرت مطلق است و هيچ مؤثّرى غير از او در عالم نيست غفلت نموده بودند ، ( كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ ) : ( اينچنين خداوند اعمالشان را برايشان به صورت حسرتها بر آنان مجسّم مىسازد ) و به زودى رنج و عذاب آنها را تحت فشار خواهد گذاشت و آنها نتيجه دنيا دوستى و شهوات نفسانى خود و به كار بردن قواى ذاتى كه خدا به ايشان داده در جهت مكاسب دنيوى ، خواهند ديد و به زودى در عذابى مقيم خواهند شد كه هيچ راه نجاتى از آن ندارند ، ( وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ ) : ( و آنان هرگز از آتش بيرون نخواهند شد ) يعنى در آن آتش و عذاب جاودانه خواهند بود و عذاب هرگز از آنان منقطع نمىشود .