ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٣

[ آيهء ( 162 - 158 ) دربارهء حجّ و علّت اختلافات دينى ]

لعنت خدا و نفرين بر آنان است كه خدا آنها را از سعادت در دنيا و آخرت محروم كند .

( 160 ) ( إِلَّا الَّذِينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ بَيَّنُوا ) : ( مگر آن كسانى كه توبه كرده و آنچه را فاسد كرده بودند اصلاح كنند و توضيح دهند ) اين جمله استثنائى است از آيه قبلى و اگر در اين آيه توبه را مقيّد به قيد ( بيّنوا ) كرده ، آن است كه اينها بايد طورى توبه كنند كه آنچه را كتمان كرده بودند آشكار كنند و همه مردم از آن خبردار شوند ، ( فَأُولئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ أَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ) : ( اينچنين كسانى را من بسوى آنها باز مىگردم ( با قبول توبه ) و من توبه‌پذير و مهربانم ) پس خداوند آمرزنده است براى هر كس كه ايمان بياورد و توبه نمايد و عمل صالح نمايد و جبران مافات را بكند و اينان را خدا هدايت كرده و از آنان در مىگذرد .

( 161 ) ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ ) : ( بدرستى كسانى كه كفر ورزيدند و در حال كفر مردند . . . ) اينان كسانى هستند كه اصرار بر دشمنى و كفر و تكذيبشان نمودند ، پس راه آنان راه شيطان است و در اين آيه علماء كتمان كننده را شريك شيطان قلمداد نموده و لعن مطلق به آنها كرده است ، چون با كتمان حقيقت ، حاكم ظالم را در مركز حكومت ترك كرده‌اند ، ( أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ ) : ( لعنت خدا و ملائكه و همهء مردم بر آنان است ) و اين حكمى از جانب خداست كه هر لعنتى كه از هر انسان و هر فرشته‌اى سر بزند متوجّه ايشان شود .

( 162 ) ( خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ ) : ( در حالى كه در آن لعنت جاودانه خواهند بود و عذاب از ايشان تخفيف نمىپذيرد و مهلت داده نمىشوند ) پس آنها در لعنت خدا جاودانند و لعنت الهى مبدّل به عذاب مىشود و به آنها مهلتى داده نخواهد شد .