التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٣٢

اهل صفّه

بود ، چراكه حفظ قرآن ، حفظ دين به شمار مىرفت و در عين‌حال ، در هر غزوه‌اى با پيامبر شركت مىكردند . آنان در سايه‌بان مسجد اقامت گزيدند و از همين جهت ، « اهل صفّه » ناميده شدند .

پيامبر صلّى اللّه عليه و إله با سخنان خود دل‌هاى اين گروه را شاد مىكرد و به آنها فرمود : « بشارت باد شما را اى اصحاب صفّه ، هركس [ در روز قيامت ] مرا با ويژگىاى كه شما داريد ديدار كند و در آن خشنود هم باشد ، از همراهانم خواهد بود » .

اين گروه برحسب آيه زير كه به جهت آنها نازل شد از سزاوارترين افرادى هستند كه بايد به آنها صدقه پرداخت شود .

لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيماهُمْ لا يَسْئَلُونَ النَّاسَ إِلْحافاً . اين آيه اهل صفّه را با پنج ويژگى توصيف كرده است :

1 . اشتغال داشتن به جهاد و آموختن دانش و معناى سخن خدا : « أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ » نيز همين است ، زيرا به شخص بىكار نمىتوان گفت : او خود را در راه خدا محصور كرده است .

2 . ناتوانى در كار [ به خاطر نداشتن سرمايه و ناامن بودن راه‌ها براى سفر تجارت ] و مراد سخن خدا : « لا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ » همين معناست .

3 . كرامت نفس : « يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ » .

4 . وضعيت و حالت ظاهرى آنان نشان‌دهندهء فقرشان باشد ، نه سماجت آنها در سؤال . و اين ، مقصود و سخن خداوند تعالى است : « تَعْرِفُهُمْ بِسِيماهُمْ » .

5 . از مردم ، با اصرار و سماجت چيزى را نمىخواهند . عبارت « لا يَسْئَلُونَ النَّاسَ إِلْحافاً » به همين نكته اشاره دارد .

ما در تفسير آيهء 177 همين سوره متذكر شديم كه سؤال كردن بدون ضرورت ، حرام است .