التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٧٣

تفسير

اعراب

اعراب

« اللَّهُ » مبتدا ، « لا إِلهَ » « لا » براى نفى جنس و « إله » اسمش ، و خبرش محذوف است كه « موجود » مىباشد . « هُوَ » بدل از محلّ « إِلهَ » مىباشد ؛ زيرا اسم « لا » محلّا مرفوع است . و جمله خبر است براى مبتداى مقدّم ( اللّه ) .

تفسير

تفسير

اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ . فيلسوف مشهور الهى ملّاصدرا گفته است : لفظ جلاله يعنى « اللَّهُ » ذاتا هم بر توحيد ذات دلالت دارد و هم بر توحيد صفات ؛ امّا بر توحيد ذات ، بدان جهت دلالت دارد كه اين اسم براى غيرخداوند به كار نمىرود ، نه حقيقتا و نه مجازا . خداى سبحان فرموده است : « فَاعْبُدْهُ وَ اصْطَبِرْ لِعِبادَتِهِ » ؛ « 1 » . . . او را بپرست و در پرستش شكيبا باش . آيا همنامى براى او مىشناسى ؟

و سبب دلالت اين لفظ بر توحيد صفات ، آن است كه اين اسم بر ذاتى دلالت دارد كه جامع تمام صفات كمال و جلال است . بر خلاف ساير اسم‌هاى الهى ، نظير عالم ، قادر و خالق كه هركدام تنها بر يك معنا مثلا در اين‌جا بر علم يا قدرت يا آفريدن ، دلالت دارند .

سؤال : صفات كمال و جلال ، زياد و مفاهيم آنها با يكديگر متفاوت است . بنابراين ، چگونه مىتوان گفت ، اين صفات باوجود تعدّد و تفاوت ، واحد هستند ؟ !

پاسخ : وقتى بگويى : « هذا رجل عالم ؛ اين مرد دانشمند است » ، از اين جمله دو چيز فهميده مىشود : صفت و موصوف ، موضوع و محمول و هريك از اين دو در حقيقت غير از ديگرى است ؛ زيرا مرد بودن غير از علم و علم غير از مرد بودن است . اين ، در مورد مخلوق است ؛ امّا نسبت به خالق ، بايد گفت :


( 1 ) . مريم ( 19 ) آيهء 65 .