التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٣٥

تفسير

الفريضة : در اين‌جا به معناى مهر است .

المتعة : بخشش .

الموسع : كسىكه به خاطر دارايى در وسعت است .

المقتر : كسىكه به سبب تنگدستى در تنگنا قرار دارد .

اعراب

اعراب

« ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ » « ما » مصدريهء ظرفيه و در تقدير : « مدّة المسيس » است . « مَتاعاً » منصوب است بنابر مصدريت [ مفعول مطلق بوده ] و به معناى « متّعوهن متاعا » . « أَوْ » در اين‌جا به معناى « إلّا أن » مىباشد . « حَقًّا » صفت براى « مَتاعاً » و به معناى « متاعا واجبا » . « فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ » « نصف » مبتدا ، خبرش محذوف و در تقدير : « فلهنّ نصف » است . « أَنْ تَعْفُوا » در محلّ رفع بنابراين كه مبتداست و خبر آن « أَقْرَبُ » و در تقدير :

« العفو أقرب للتقوى » است .

تفسير

تفسير

لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّساءَ ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً . « لا جُناحَ عَلَيْكُمْ ؛ مسئوليتى به عهدهء شما نيست » . « أَوْ » در اين‌جا به معناى « إلّا أن » است ، چنان‌كه مىگويى : « لألزمنّك أو تقضيني حقّي » كه به معناى « إلّا أن تقضيني » است ؛ يعنى با تو خواهم بود مگر اين‌كه حقّم را بدهى . حاصل معناى آيه اين است كه اگر كسى زنى را عقد كند و در متن عقد ، مهرى را براى او مشخص نكند و آن‌گاه ، پيش از نزديكى كردن ، او را طلاق دهد ، اين زن مهر ندارد و تنها استحقاق متعه را دارد . متعه عبارت است از : عطايى كه مرد طلاق‌دهنده براى زن طلاق داده شدهء خود ، آن را پيش‌كش مىكند . در اين عطا وضعيت مالى شوهر در نظر گرفته مىشود ؛ براى نمونه ، مرد ثروتمند به وى گردنبندى عطا مىكند كه هزار دينار قيمت دارد . مردى كه از لحاظ