التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦١٥
تفسير
بسا اين اختلاف و دشمنى دامن خويشاوندان را نيز دربرمىگيرد و باعث به وقوع پيوستن حوادث ناگوار مىگردد و بدين ترتيب به تفسير سخن خداى تعالى پى مىبريم : وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ ؛ هركس كه چنين كند به خويشتن ستم كرده است و نه تنها به زن .
وَ لا تَتَّخِذُوا آياتِ اللَّهِ هُزُواً . اين آيه تهديد و هشدارى است به كسانى كه در حقوق زناشويى از حدود خدا تجاوز مىكنند [ و خدا را به ريشخند مىگيرند ] ، زيرا هركس كه ادّعا مىكند ، به خدا ايمان آورده و آيين او را پذيرفته است و آنگاه احكام و حلال و حرام او را سبك مىشمارد ، چه بخواهد چه نخواهد ، آيات خدا را ريشخند كرده است ؛ نظير كسىكه به دروغ چيزى را به انسانى وعده مىدهد . برخى از بزرگان گفتهاند : كسىكه از خدا طلب آمرزش مىكند ، امّا همچنان بر گناه اصرار مىورزد همانند كسى است كه آفريدگارش را تمسخر كند . به خدا پناه مىبرم و در اطاعتش از او يارى مىطلبم وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ . يكى از نعمتهاى خداوند سبحان اين است كه از خود ما براى ما همسرانى آفريد تا به وسيلهء آنان آرامش پيدا كنيم و در آنچه سبب خوشبختى و آسايش خانواده است با آنها همكارى نماييم . اگر ما به راستى ايمان به خدا داريم و حقيقتا از فرمان او اطاعت مىكنيم بايد براى تحقّق اين آرمان كار كنيم و از هرچيزى كه بدبختى خانواده را درپى دارد و فضاى صاف و زلال زندگى زناشويى را تيره مىكند دورى گزينيم .
وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْواجَهُنَّ . مراد از « فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ » در آيهء پيشين نزديك شدن انقضاى عدّه است ، چنانكه پيشتر اشاره كرديم و مراد از آن در اينجا ، انقضاى عدّه است حقيقتا . اين آيه مشتمل بر دو خطاب است :
يكى « إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ » ، ديگر « فَلا تَعْضُلُوهُنَّ » ؛ يعنى منع نكنيد . در اينكه مقصود از اين دو خطاب كيست ، آيا مخاطب هر دو يكى است و يا مخاطب اوّل ، غيرمخاطب دوم است ؟ مفسّران اختلافنظر دارند .