التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٨٠

تفسير

حكم خود را دربارهء شراب و قمار و نيز دربارهء اموالمان كه شايسته است از آن بر اساس مصلحت خود صدقه دهيم بيان مىكند ، چراكه او دستور نمىدهد مگر به چيزى كه در آن ، مصلحت دنيوى و اخروى باشد و نهى نمىكند از چيزى مگر آن‌كه در آن ، مفسدهء دنيوى و اخروى باشد و برماست كه دربارهء اين حقيقت بينديشيم و آن را رعايت كنيم و معصيت خدا را در هيچ يك از اوامر و نواهىاش مرتكب نشويم .

مقصود از سخن خداى تعالى : « لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ » آن است كه براى هر دو باهم كار كنيم ، نه اين‌كه يكى را بگيريم و ديگرى را رها سازيم .

وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى . اهل جاهليّت عادت داشتند كه از اموال يتيمان استفاده كنند و چه‌بسا مردى با دختر يتيمى ازدواج مىكرد و يا او را به همسرى پسرش در مىآورد تا به مال وى دست يابد . پس از اسلام ، خداوند اين آيه را بر پيامبرش نازل كرد : « إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً » « 1 » و نيز اين آيه را :

« وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » . « 2 » در اين هنگام بود كه مردم از آميزش با يتيمان و ادارهء امور آنان خوددارى كردند و درنتيجه ، كارهاى آنها مختل و زندگى ايشان نابسامان گرديد .

برخى از مسلمانان در اين باره پرسيدند . ازاين‌رو ، از سوى خداوند ، اين پاسخ آمد : « قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ » كه معنايش اين است : اگر قصد شما از تربيت ، تهذيب و ادارهء امور مالى يتيمان ، اصلاح حال آنان باشد ، آميزش با آنها و ادارهء اموالشان را بر خود حرام نكنيد ، بلكه در اين كار براى شما پاداش خواهد بود و آنچه حرام است ، همانا استثمار و خوردن مال‌هاى آنان از راه باطل است .

وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ . گروهى از مفسّران گفته‌اند : اين آيه نوعى مجوّز است براى كسىكه سرپرستى يتيم را به عهده مىگيرد تا در خوردنى و آشاميدنى ، وى را با

( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 10 . ( 2 ) . انعام ( 6 ) آيهء 152 ؛ اسراء ( 17 ) آيهء 34 .