التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٧٧

تفسير

آيهء 67 سورهء نحل چنين فرموده است : « و از ميوه‌هاى نخل‌ها و تاك‌ها شرابى مستىآور و رزقى نيكو به‌دست مىآوريد . . . » .

برخى از مسلمانان در مورد حكم شراب و قمار پرسيدند . خداوند به پيامبرش دستور داد كه در پاسخ آنها بگويد : « در آن دو گناهى بزرگ و سودهايى است براى مردم و گناهشان از سودشان بيشتر است » . اين پاسخ به تنهايى و آشكارا بر حرمت شراب دلالت ندارد ، زيرا خداوند نفرموده است : « شراب حرام است ، ولى از باب ملازمت بدان دلالت دارد ، چراكه قاعدهء « دفع مفسده بهتر است از جلب منفعت » و « اهم ، مقدّم است بر مهم » نشان‌دهندهء حرمت شراب و قمار است . البته ، شايستهء يادآورى است كه اگر ما آيهء 32 سورهء اعراف را موردتوجّه قرار دهيم : « بگو :

پروردگارم زشتكارىها را چه آشكار باشند و چه پنهان و نيز گناهان و افزونى جستن به ناحق را حرام كرده است . . . » و اين آيه را در كنار آيه‌اى كه موردبحث ماست قرار دهيم و هر دو را در يك جمله گردآوريم ، دلالت آيه بر حرمت شراب و قمار ، آشكارا و قطعى خواهد بود ؛ چراكه نتيجه چنين مىشود : شراب گناه است و هر گناهى حرام ، بنابراين ، شراب حرام است .

وانگهى آيات 90 و 91 سورهء مائده بر امر فوق دلالت دارند : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ « 1 » وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ . إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ » ؛ چراكه جملهء « فَاجْتَنِبُوهُ » امر به اجتناب است و امر ، بر وجوب دلالت مىكند . همچنين ، جملهء « فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ » در نهى ظهور دارد و به معناى « انتهوا » مىباشد و نهى بر حرمت دلالت دارد . ازاين‌رو ، مسلمانان پس از شنيدن اين آيه ، گفتند : « انتهينا ؛ از شراب و قمار خوددارى كرديم » . امّا آيهء 43 سورهء نساء : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى » ، پيش از آيهء

( 1 ) . أنصاب و أزلام تيرهايى بودند كه در زمان جاهليت آنها را براى قمار آماده مىكردند .