التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٧

الف ) تفسير قرآن به قرآن

اللَّهَ يَحْكُمُ ما يُرِيدُ « 1 » جملهء إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ مجمل است و مغنيه در تفسير آن از غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ و آيهء حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطِيحَةُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ . . . « 2 » سود مىبرد .

دو . تفسير عام به خاص . در تفسير الكاشف از آيات خاص در تفسير آيات عام بهره گرفته شده است ؛ براى نمونه آيهء شريفهء وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً « 3 » از آيات عام قرآن شناخته مىشود ؛ چه اين‌كه اين آيه دربارهء عدهء وفات است و عدهء وفات زن باردار در آن بيان نشده است . مغنيه براى تفسير اين آيه از آيهء وَ أُولاتُ الْأَحْمالِ أَجَلُهُنَّ أَنْ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ « 4 » ، كه از آيات خاص قرآن به شمار مىآيد ، سود مىبرد .

سه . تفسير در پرتو سياق آيات . سياق آيات قرآن يكى از عناصر مهم تفسيرى است و مفسران بسيارى براساس سياق آيات در فهم بهتر آيات مىكوشند .

نويسندهء تفسير الكاشف نيز بارها از سايق آيات سود مىبرد ؛ براى نمونه وى در تفسير آيات بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ « 5 » ، لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ « 6 » و أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَعَلَيَّ إِجْرامِي « 7 » از سياق سود مىبرد . امّا يك تفاوت اساسى ميان مغنيه و ديگر مفسران وجود دارد و آن است كه ايشان اعتماد به سياق آيات را همچون قاعده‌اى كلى ، نادرست مىداند :

« سؤال : سياق آيات نشان مىدهد كه مراد از آيهء تطهير ( احزاب / 33 ) زنان پيامبر صلّى اللّه عليه و اله‌اند .


( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 1 . ( 2 ) . همان ، آيهء 3 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 234 . ( 4 ) . طلاق ( 65 ) آيهء 4 . ( 5 ) . بقره ( 2 ) آيهء 81 . ( 6 ) . همان ، آيهء 257 . ( 7 ) . هود ( 11 ) آيهء 35 .