التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٨
تفسير
اين حكايت ، خواه درست باشد خواه نادرست ، با موضوع همخوانى دارد .
دعا از بهترين عبادات است . قرآن و سنّت ، مردم را بدان دستور داده و تشويق كرده‌اند ؛ چراكه دعا نوعى بندگى و نيازمندى به خداوند محسوب مىشود . ما ، در كتاب بين اللّه و الانسان به تفصيل دربارهء آن سخن گفته‌ايم .
سؤال : آمدن جملهء « إِذا دَعانِ » پس از جملهء : « أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ » تحصيل حاصل است ؛ زيرا به منزلهء سخن كسى است كه بگويد : نگاه كن به شخص نشسته زمانى كه بنشيند و به گوينده گوش فرا ده ، زمانى كه سخن بگويد ؟
پاسخ : مراد از « إِذا دَعانِ » دعايى است كه از دل انسان اخلاصمند و صادق در دعا ، صادر شود ، نه دعايى كه صرفا بر زبان جارى مىگردد . بنابراين ، جملهء مزبور به سخن كسى شباهت دارد كه مىگويد : « دانشمند را گرامى بدار ، زمانى كه دانشمند باشد » .
مقصود گوينده آن است كه وى حقيقتا و واقعا دانشمند باشد ، نه كسىكه صرفا نام دانشمند را بر خود نهاده است .
سؤال دوم : سؤال معروفى است و آن اين‌كه ظاهر آيهء « أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ » و نيز آيهء « ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ » « 1 » دلالت دارد كه خداوند دعاى هركسىكه او را بخواند مستجاب مىكند . درحالىكه مىدانيم چه‌بسا انسان در دعا و تضرّع مبالغه مىكند ، لكن دعايش مستجاب نمىشود ؟
مفسّران به اين سؤال ، جواب‌هاى مختلفى داده‌اند كه برخى از آنان اين جواب‌ها را در شش پاسخ خلاصه كرده‌اند . همگى وحدت‌نظر دارند كه تنها انسان با ايمان و فرمان‌بردار خداست كه دعايش به اجابت مىرسد . اين نظريّه باطل است ، زيرا خداوند دعاى ابليس را اجابت كرد : « قالَ أَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ قالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ » . « 2 »
( 1 ) . غافر ( 40 ) آيهء 60 . ( 2 ) . اعراف ( 7 ) آيه‌هاى 14 - 15 .