التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٨٣

تفسير

است ، نه سبب نزول . مقصود از اين خطاب آن است كه مىخواهد مؤمنان و نمازگزاران را توجّه دهد كه صرف نماز گزاردن به سوى يك جهت خاص ، آن خيرى نيست كه موردنظر دين است ، چراكه سبب تشريع نماز آن است كه نمازگزار به سوى خدا روى آورد و از ماسواى او روى گرداند .

پس از اين مقدّمه ، و زمينه‌سازى به بيان اصول عقيده كه از اركان « بر » به شمار مىرود پرداخته و آن را به پنج اصل منحصر كرده است . آيهء زير ، اين اصول را دربر دارد :

وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ الْكِتابِ وَ النَّبِيِّينَ . ايمان به خدا پايهء عمل نيك است و نيز انگيزه‌اى است براى اطاعت از تمام اوامر و نواهى خدا .

ايمان به وجود فرشتگان ، ايمان به وحيى است كه بر انبيا نازل شده و انكار آنان ، انكار وحى و نبوت است : « نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ » . « 1 » ايمان به كتاب ، ايمان به قرآن و ايمان به پيامبران ، ايمان به اديان آنان است . اين امور پنجگانه ، به سه امر برمىگردد : ايمان به خدا ، ايمان به نبوت و ايمان به روز قيامت ، چراكه ايمان به پيامبر ، ايمان به فرشتگان و كتاب نيز هست . آن‌گاه خداوند به تكاليف مالى اشاره مىكند :

وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ . برخى گفته‌اند : ضمير « حُبِّهِ » به خداوند برمىگردد ، زيرا كلمهء « الله » قبلا ذكر شده است در آيهء « مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ » بنابراين ، معناى جملهء فوق اين است كه بخشنده ، مالش را براى خدا مىبخشد . برخى گفته‌اند : ضمير به « مال » برمىگردد و اين آيه ، نظير آيهء « لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ » « 2 » و نظير آيهء « وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ » « 3 » است . اين نظريه به صواب نزديك‌تر است ، زيرا ضمير به مرجع نزديك‌تر برمىگردد ، نه به دور تر ، وانگهى مراد از بخشش مال در

( 1 ) . شعراء ( 26 ) آيه‌هاى 193 - 194 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 92 . ( 3 ) . انسان ( 76 ) آيهء 8 .