التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٤٣

تفسير

مروه از مكان‌هايى مىباشند كه انسان از طريق طواف كردن اين دو مكان به عبادت خدا مىپردازد . خداوند در سخن خود : فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما بدين طواف اشاره كرده است و همين طواف به‌نام سعى ميان صفا و مروه مشهور شده است ؛ امّا چگونگى سعى و تعداد شوطهاى آن و اين‌كه بايد از « صفا » آغاز شود ، در جاى خود بيان خواهد شد ، ان شاء اللّه .

سؤال : سعى ميان صفا و مروه در حجّة الاسلام [ حج تمتّع ] ، به اجماع ، واجب است ، درحالىكه تعبير به « لا جناح » در آيه تنها جواز فعل و نبودن گناه در انجام آن را نشان مىدهد و اين موضوع اعم از وجوب و استحباب و اباحه است و عام بر خاص دلالت ندارد ؟

پاسخ : جملهء « فَلا جُناحَ عَلَيْهِ » براى بيان حكم سعى و اين‌كه واجب است و يا واجب نيست وارد نشده ، بلكه براى مشروعيت سعى و اين‌كه اسلام آن را قبول دارد ، وارد شده است ، امّا حكم سعى و وجوب يا استحباب آن از دليلى ديگر استفاده مىشود .

سنّت متواتر نبوى و نيز اجماع مسلمانان بر وجوب سعى در حجّة الاسلام دلالت دارد .

در مجمع البيان آمده است : « امام صادق عليه السّلام فرمود : مسلمانان خيال مىكردند كه سعى ميان صفا و مروه از آثار دوران جاهليت است ، ازاين‌رو ، خداوند اين آيه را نازل كرد » ؛ يعنى خدا توهّم مزبور را نفى و بيان كرد كه سعى ميان صفا و مروه عميقا از اسلام است . البته ، با اين تفاوت كه مشركان ، صفا و مروه را طواف مىكردند تا به بت‌هاى خود تقرّب بجويند و مسلمانان ميان صفا و مروه سعى مىكنند تا از خدا اطاعت و فرمان او را امتثال كنند .

وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللَّهَ شاكِرٌ عَلِيمٌ . كسىكه پس از اداى تكليف خود ، به صورت داوطلبانه به سعى ميان صفا و مروه بپردازد ، خداوند نيز به خاطر اين عمل نيك به وى پاداش خواهد داد . « شاكر » از صفات خداست و شكر خدا بدين معناست كه او از بنده خود خشنود است و به خاطر سپاس و اطاعت اين بنده ، به وى پاداش مىدهد .