التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤١
3 . نوآورىها
قرآن و سياق آيات دانسته است .
د . كاستى در دليل . مانند نقد و بررسى باورهاى مفسران در ذيل آيات وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً « 1 » ؛ أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها قالَ أَنَّى يُحْيِي هذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِها « 2 » و وَ راوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها عَنْ نَفْسِهِ . « 3 »
او در ذيل آيهء إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً مىنويسد : « به گواهى طبرسى و رازى ، مفسران براين امر اجماع دارند كه مراد از « مَشْهُوداً » در آيهء شريفه آن است كه فرشتگان شب و روز گرد مىآيند تا به نماز صبح حاضر شوند و دليلشان روايتى است كه بخارى در ج 6 صحيح خويش ، آن را از ابوهريره در بخش سورهء بنى اسرائيل نقل كرده است . ما دربارهء اين روايت ترديد داريم و « مشهودا » را به‌حضور حواس تفسير مىكنيم ؛ زيرا انسان در هنگام صبح ، پس از آن‌كه مقدارى خوابيده و مدتى كار نكرده است حواس آماده دارد و به همين دليل گفته‌اند : چه قدر خواب ، موجب نقض تصميم‌هاى روز مىشود ! »
3 . نوآورىها
3 . نوآورىها
رودررويى نويسنده الكاشف با نظريات ديگر مفسران و روحيهء تقليدناپذيرى وى و به چالش كشيدن باورهاى تفسيرى ، از الكاشف تفسيرى نو با نوآورىهاى بسيار ساخته است . او در مقدمهء الكاشف مىنويسد : « همچنان‌كه به تفسير قرآن ادامه مىدادم بدين نكته يقين پيدا كردم كه اگر مفسرى چيز تازه و بىسابقه‌اى در تفسير نياورد ، هرچند اين چيز ادامهء تنها يك انديشه در تفسير باشد ، اين مفسر انديشه‌اى عالمانه و پويا ندارد ، بلكه صرفا انديشهء يك خواننده را دارد كه آنچه را براى ديگران مىخواند در آن نقش مىبندد ؛ مانند تصوير چيزى كه با همان رنگ و اندازه اصلى در
( 1 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 78 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 259 . ( 3 ) . يوسف ( 12 ) آيهء 23 .