التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠٤
تفسير
مجرور پس از معرفه ، به حال متعلّق است و پس از نكره به صفت . « ما » براى استفهام انكارى و محلّ آن مرفوع است ؛ زيرا مبتداست و خبر آن جملهء « وَلَّاهُمْ » مىباشد .
ضمير « هم » به پيامبر و مسلمانان برمىگردد .
تفسير
تفسير
سَيَقُولُ السُّفَهاءُ مِنَ النَّاسِ ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كانُوا عَلَيْها . پيامبران سابق به سوى بيت المقدّس نماز مىخواندند . پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و إله نيز به دستور خدا ، مدّت زمانى نه‌چندان اندك به سوى آن نماز گزارد ، لكن آرزويش اين بود كه خدا قبله را به سوى كعبه تغيير دهد و خدا آرزوى او را برآورده ساخت ، چنان‌كه در آينده بيان خواهيم كرد .
مراد از « السُّفَهاءُ » يهود است ، زيرا آنان بودند كه در نمازگزاردن مسلمانان به سوى كعبه ، اشكال مىگرفتند . واژهء « سَيَقُولُ » دلالت بر آن دارد كه خداوند پيش از آن‌كه كم‌خردان چنين سخنى را بگويند ، پيامبرش را از سخن آنها آگاه ساخت . برخى گفته‌اند : هرچند ظاهر « سَيَقُولُ » براى آينده است ، لكن مراد از آن ، گذشته مىباشد و خدا پس از آن‌كه كم‌خردان به مسلمانان اعتراض كردند ، پيامبرش را با اين آيه مخاطب قرار داد ، نه پيش از آن . امّا اين‌كه خداوند صيغهء مضارع آورده ، نه ماضى براى آن است كه آنچه را آنان گفتند ، امرى بود كه انتظارش مىرفت . امّا اين نظريه ، تأويل ظاهر است ، درحالىكه نه دليلى بر اثبات آن وجود دارد و نه ضرورتى احساس مىشود .
به‌هرحال ، خداوند به پيامبرش حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله دستور داد كه به اين كم‌خردان چنين پاسخ دهد : لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ .
بدين معنا كه تمام جهات از آن خداست و كعبه و بيت المقدّس براى او يكسانند ، لكن حكمت و مصلحت اقتضا مىكند كه يك‌بار بندگانش را به سوى بيت المقدّس هدايت كند و بارىديگر به سوى كعبه .