التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩

2 . رودررويى با آراى مفسران

با توجه به شرايط و مقتضيات آن مىتوان تفسير كرد ، نه با نص عبارت و دلالت لفظ » .

براين اساس نويسندهء الكاشف در نقد و بررسى برخى ديدگاه‌هاى تفسيرى از ظاهر آيات به عنوان معيار صحت و سقم نظريهء تفسيرى سود مىجويد ؛ براى نمونه او در تفسير آيهء لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ « 1 » مىنويسد : « با بيان فوق آشكار مىشود كه عقيده به الوهيت مسيح عليه السّلام در حدود سه قرن پيش از نزول قرآن وجود داشته است . بنابراين ، معناى مقصود از آيهء لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ همان معناى ظاهر لفظ است و نيازى نيست كه ما اين آيه را به « حلول و اتحاد » تأويل كنيم ؛ چنان‌كه بسيارى از مفسران پيشين اين كار را كرده‌اند ، با اين پندار كه بيشتر مسيحيان به ربوبيت عيسى عليه السّلام اعتقاد ندارند ، بلكه مىگويند :

خداوند در عيسى حلول كرده و يا با او يكى شده است و در اين صورت تعددى وجود ندارد » .

ب ) ناسازگارى با فصاحت و بلاغت آيات . معيار ديگر نويسنده الكاشف در نقد نظريات تفسيرى ، سازگارى و ناسازگارى اين ديدگاه‌ها با فصاحت و بلاغت آيات است ؛ براى نمونه مغنيه در نقد ديدگاه بيشتر فقها و مفسران شيعه كه « طعام » را در آيهء الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ وَ طَعامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حِلٌّ لَكُمْ وَ طَعامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ « 2 » به حبوبات تفسير كرده‌اند مىنويسد : « امّا تفسير طعام به حبوبات ، كارى است كه از فصاحت و بلاغت قرآن بسيار دور است ؛ چراكه قرآن ، طعام را در شكار دريا به‌كار برده است ، و در دريا حبوباتى وجود ندارد . خداوند گفته است : أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَ طَعامُهُ مَتاعاً لَكُمْ « 3 » همچنين طعام را در آب به كار برده است و چه قدر تفاوت وجود دارد ميان آب و حبوبات ، يكى جسم مايع است و ديگرى جامد . خداوند فرموده است : فَمَنْ

( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 17 . ( 2 ) . همان ، آيهء 5 . ( 3 ) . همان ، آيهء 96 .