التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٧

توضيح بيشتر

فرامىگيرد . خوب است بدين نكته اشاره كنيم كه آيه بر ثبوت تأثير و يا نفى آن دلالت ندارد ؛ زيرا معناى جملهء « فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما ما يُفَرِّقُونَ بِهِ » اين نيست كه حتما ميان زن و شوهر ، در هر حالت ، جدايى تحقّق پيدا مىكند ، بلكه معنايش اين است كه آنچه را براى جدايى ميان زن و شوهر وضع شده است ، فرامىگيرند ؛ نظير اين‌كه مىگويى :

شرب الشفاء يعنى نوشيدن آنچه براى شفا وضع شده است . به‌طور خلاصه ، آيه به مترتّب شدن اثر [ بر آموختهء آنها ] خواه مثبت خواه منفى به‌طور اجمال اشاره دارد . در بسيارى از موارد حكمت الهى از يك جهت بيان مفصّل را اقتضا مىكند و از جهت ديگر اجمال را ، به‌ويژه در مسائل غيرعقيدتى .

وَ ما هُمْ بِضارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ . آنها نمىتوانند به سبب خواندن و نوشتن اين افسون‌ها به هيچ‌يك از مردم - هركس كه باشد - زيان وارد كنند و اگر هم وارد كنند از باب تصادف و اتفاق است و سبب خارجى دارد . بنابراين ، مراد از « اذن اللّه » سبب خارجىاى است كه زيان بر آن مترتّب مىباشد .

وَ يَتَعَلَّمُونَ ما يَضُرُّهُمْ وَ لا يَنْفَعُهُمْ . زيرا آنچه آنان فرامىگيرند شعبده است و شعبده زيان دارد ؛ امّا سود ندارد .

وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَراهُ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ . يعنى آنان مىدانند كه هركس شعبده را بر حق ترجيح دهد در نزد خدا بهره‌اى نخواهد داشت .

وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ . يعنى آنان آنچه را عالى است به چيزى كه پست و بىارزش است تبديل كرده‌اند . تفسير اين جمله در آيهء 61 بيان شد .