التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٦

تكوين و تشريع

رابطه و آميزش نمىداشتند ، از تمدّن مسلمانان اثر و خبرى نبود . البتّه ، اسلام زمينه‌ساز اين رابطه و آميزش بود .

خلاصهء سخن آن‌كه ، عوامل پيشرفت و يا عقب‌ماندگى نه در سرشت مسلمانان نهفته است ، نه در سرشت مسيحيان و نه در سرشت بىدينان ، بلكه اوضاع و شرايط اجتماعى تأثير به‌سزايى دارد . وقتى در آينده به آيات مربوط به جبر و تفويض رسيديم ، بار ديگر دراين‌باره به تفصيل سخن خواهيم گفت . ما اين موضوع را در كتاب معالم الفلسفة الاسلاميه و مع الشيعة الإماميه نيز به تفصيل شرح داديم .