با علامه در الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٢
* تاريخ
س 352 - در سير تاريخى انسان آن تقسيمى را كه قرآن كريم صحيح مىداند كدام است ؟ ( بحث اخلاقى و اجتماعى )
ج - در سير تاريخى انسان آن تقسيمى را كه قرآن كريم صحيح مىداند اين است كه اوّلين دورهء بشر دوران سادگى و بىرنگى بشر بوده كه در آن دوره همه امّت‌ها يك جور بوده‌اند ، دومين دوره ، دورهء ماديت و حس‌نگرى است . « 1 »
س 353 - تا چه حدودى مىتوان به تاريخ و وقايع تاريخى گذشتگان اعتنا كرد و چه عواملى در آن تأثيرگذار بوده و هست ؟ ( بحث تاريخى )
ج - تاريخ نقلى يعنى ضبط حوادث كلى و جزئى از چيزهايى است كه انسان از قديمىترين ادوار زندگى خود بدان اهتمام داشته است و در هر عصرى عده‌اى حافظ و نويسنده و مؤلف در آن فن وجود داشته است . و عدهء ديگرى هم آنچه را ايشان ضبط كرده و به‌عنوان تحفه نگهدارى كرده بودند دست‌به‌دست مىگردانده‌اند .
انسان در زندگى از جهات مختلفى از تاريخ استفاده مىكند مانند : پند گرفتن ، داستان‌سرايى ، مزاح و تفريح و همچنين در امور اجتماعى و سياسى و اقتصادى و صنعتى و غيره .
ولى تاريخ با همهء شرافت و منافع زيادى كه دارد همواره دو عامل فساد در آن تأثير كرده و آن را از جادهء راستى و درستى به سوى دروغ و نادرستى منحرف ساخته و مىسازد :
1 - آنكه در هرعصرى محكوم حكومت وقت بوده همان حكومتى كه
( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 642 .