با علامه در الميزان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٠

* ابليس

ابليس كه مورد اجابت خداوند متعال قرار گرفته در آن نقل شده است اين درخواست‌ها به ترتيب عبارتند از :

1 - مرا تا روز قيامت زنده بدار . [ اولين درخواست ]

2 - مرا بر فرزندان آدم مسلّط كن .

3 - مرا مانند خون در سراسر وجود آنان راه ده .

4 - براى بشر هيچ فرزندى به وجود نيايد مگر اينكه براى من دو فرزند به وجود آيد .

5 - من آدميان را ببينم و آنان مرا نبينند .

6 - من به هرصورتى كه بخواهم بتوانم در برابر آنان به آن صورت درآيم .

ابليس باز قانع نشد ، و گفت خدايا بيشتر از اين به من بده .

فرمود : من براى تو و ذرّيهء تو در سينه‌هاى بشر جايى و قرارگاهى دادم .

اينجا ابليس قانع شد و گفت : مرا بس است ، « فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ » « 1 »

مؤلّف [ علّامه رحمه اللّه ] : بحث گذشتهء ما معناى اين حديث را به خوبى روشن مىسازد ، و حاجت به توضيح ديگرى نيست . « 2 »

س 103 - خواستهء ابليس مبنى بر اينكه : « و من به هرصورتى كه بخواهم بتوانم در برابر آنان به آن صورت درآيم » به چه معناست ؟

( بحث روايتى )

ج - معنايش اين نيست كه من ذات خود را به هرطورى كه بخواهم تغيير دهم ، و بيش‌از اين دلالت ندارد كه من به هرنحوى كه بخواهم در حواس

( 1 ) . سورهء صاد ، آيهء 82 و 83 . ( 2 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 75 . [ با تصرف ]