قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١١

تنبيه نهم : حكم تعارض ضررين

بنابراين مسئله احتياج به تأمّل وتتبّع بيشترى دارد .

لكن در اين‌كه اطلاقات ادلّه « نفى ضرر » شامل اضرار به نفس نمىشود ، اختلافى وجود ندارد ؛ زيرا ادلّهء « نفى ضرر » ناظر به ضرر زدن به غير است . پس مسئلهء ضرر زدن به نفس از محل بحث خارج است ، و بايد در جاى ديگرى به آن پرداخت .

صورت دوم : اما اگر تعارض دو ضرر نسبت به دو شخص باشد ، - كه محل بحث ما همين فرض است - بين بزرگان در بيان حكم آن اختلاف است . مثالى كه براى اين مورد مىزنند اين است كه ، حيوان شخصى سرش را داخل در ظرف شخص ديگرى كند ، و در اين ميان هيچ يك از دو مالك مقصّر نباشند ، و امكان نداشته باشد كه سر حيوان را از ظرف خارج كنيم مگر اين‌كه يا ظرف را بشكنيم يا سر حيوان را ببُريم .

مثال ديگر اين‌كه ، دينار شخصى در قلمدان شخص ديگرى افتاده باشد .

مثال ديگر اين‌كه ، تصرف مالك در ملك خودش موجب ضرر به همسايه ، و ترك تصرف ، موجب ضرر به خودش شود . مانند اين‌كه نياز به حفر چاهى در خانه اش دارد كه اين كار او به همسايه ضرر وارد مىكند .

به نظر ما مسئلهء تعارض ضرر مالك - به هنگام تصرف در مال