قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى ) — الصفحة ١٦١

تنبيه دوم : مخالفت حديث « لا ضرر » با قواعد

پاسخ اشكال شيخ انصارى

مىتوان در مقابل اين اشكال ، اين‌گونه دفاع كرد كه حكم پيامبر صلى الله عليه و آله به كندن درخت ، از باب احقاق حق ، و ريشه كن كردن ماده ظلم و فساد است ، چرا كه اگر نخل مزبور باقى مىماند ، مرد انصارى دائماً در زحمت و عذاب به سر مىبرد و شايد منشأ مفاسد ديگرى نيز مىشد ، پس براى دفع شرّ سمره و قطع ظلم او بر انصارى - كه بر ولىّ امر مسلمين واجب است - راهى جز كندن نخل و انداختن آن وجود نداشت . بنابراين ، تعليل حكم به نفى ضرر ، تعليل درستى است ؛ زيرا اگر بپذيريم كه دخول سمره بر مرد انصارى بدون اجازهء او ، ضررى است كه در شريعت نفى شده است ، و راه دفع اين ضرر ، منحصر در كندن نخل است ، پس تعليل حكم كندن نخل به « لا ضرر و لا ضرار » صحيح است ، و از باب تعليل به علت سابقه است ، و اين نحو تعليل صحيح است ، و اشكال مزبور وارد نيست .

و اين حكم ، اختصاص به پيامبر صلى الله عليه و آله ندارد ، بلكه حاكمان شرع نيز اگر چاره‌اى در قطع دست ظالم و حفظ حق مظلوم نداشته باشند مىتوانند چنين حكمى كنند .

پس اين‌كه محقّق نايينى قدس سره « 1 » تعليل مزبور را نپذيرفته و فرموده‌اند

( 1 ) . رسالة فى قاعدة نفى الضرر ( خوانسارى ) ، ص 209 : « . . . فأمر صلى الله عليه و آله بقلع عذقه من باب‌الولاية العامّة حسما للفساد » .