يادنامه علامه طباطبائى ( فارسى ) — الصفحة ١٤
فصل سوم واجب الوجود بالذات واحد است به وحدت حقه
فصل سوم واجب الوجود بالذات واحد است به وحدت حقه
فصل سوم واجب الوجود بالذات واحد است به وحدت حقه
قبل از اقامهء برهان بر وحدانيت واجب تعالى شأنه ، لازم است بگوييم كه معناى واحد و وحدت ، مانند معناى وجود و موجود ، در اذهان عموم انسانها بدون هيچ واسطه‌اى مرتسم مىگردد و ارتسام اين نوع معانى در اذهان نيازمند نيست كه با امورى اعرف از خود اكتساب شود ، بلكه اين‌گونه از معانى در هرلغت و زبانى ، مبادى اوليه براى تصورات است .
شيخ الرئيس قدس سره در الهيات كتاب شفاء مىفرمايد :
« موجود و شىء و ضرورى ، معانى اين امور ، در نفس انسان ، بدون هيچ واسطه ، به ارتسام اولى ، مرتسم مىگردد ، ارتسام مذكور محتاج نيست كه با چيزهائى روشن‌تر از خود ، اكتساب شود ، زيرا چنان كه در باب تصديق ، مبادى اوليه‌اى است كه تصديق به آنها بالذات و بدون واسطه واقع مىشود ، و تصديق به غير آنها به واسطهء آنها است ، و اگر اين‌گونه مبادى به ذهن خطور نكند ، و يا لفظ دال بر آنها مفهوم نگردد ، شناسائى امورى كه معرفت آنها به‌واسطه اين مبادى است ، ممكن نيست .
همچنان در باب تصورات ، چيزهائى است كه مبادى اوليه تصورند ، و خود امور بديهيه ، و متصور بلاواسطه‌اند ، و سزاوارترين اشياء به اينكه بدون واسطه تصور شوند ، چيزهائى است كه براى همهء امور عموميت دارند ، و عارض همه مىشوند ، مانند موجود و شىء و واحد و غير اينها و به‌همين جهت است كه ممكن نيست به چيزى تعريف شوند كه مستلزم دور نباشد و يا به بيانى كه اعرف از آنها باشد ، لذا هركسى كه خواسته دراين‌باره چيزى بگويد در اضطراب واقع شده است » .