يادنامه علامه طباطبائى ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٧
نقد و بررسى برخى از آثار و نظريات « احمد حميد الدّين كرمانى »
قائل شده‌اند كه آنان را اصحاب ادوار صغيره مىنامند ؛ دور هريك از اين ناطق‌هاى هفتگانه نيز تنها بر مدار هفت امام مىچرخد . اين جماعت به وجود هفت آسمان و هفت ستاره‌ى مدبر و هفت اقليم نيز قائل‌اند و انسان را نيز به هفت جزء ، و طول قامت هرشخصى را به هفت وجب از وجب‌هاى خود وى تقسيم كرده‌اند . اعضاى هفتگانه انسان كه در هنگام سجده بر روى زمين قرار مىگيرد و همچنين منفذهاى هفتگانه كه در قسمت رأس و صورت آدمى واقع شده‌اند از جمله مواردى است كه اسماعيليان به موارد پيش‌گفته ملحق نموده‌اند .
ناطق‌هاى هفتگانه درنظر فرقه‌ى اسماعيليه به ترتيب عبارتند از :
1 - حضرت آدم ( ع )
2 - حضرت نوح ( ع )
3 - حضرت ابراهيم ( ع )
4 - حضرت موسى ( ع )
5 - حضرت عيسى ( ع )
6 - حضرت محمد ( ص )
7 - حضرت قائم الزمان ( ع )
درميان اين هفت تن تنها يكى از آنان اولوالعزم نمىباشد كه آن حضرت آدم است كه در قرآن مجيد نسيان و نداشتن عزم به وى منسوب گشته است : « وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً » « 1 » .
آنچه در كتاب راحة العقل آمده به خوبى نشان مىدهد كه حميد الدين كرمانى از جماعت اخوان الصفا اثر پذيرفته و آثار آنان را به دقت مورد بررسى قرار داده است . شباهت‌ها و مناسبت‌هائى كه درميان آثار كرمانى و رسائل اخوان الصفا
( 1 ) - سورهء طه ، آيهء 115