يادنامه علامه طباطبائى ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٣

17 - اختصاص هدايت و اضلال تكوينى به خداوند سبحان

حق خداوند است ولى ممكن است كسى حكم جاهلى را وضع نموده و قانونى را در برابر قانون مشروع الهى طرح نمايد و با اين عمل گروهى را با اضلال تشريعى گمراه كند لكن اضلال تكوينى هم‌چون هدايت تكوينى اختصاص به خداوند دارد و اگر فردى را خداى متعالى با هدايت تكوينى مهتدى كرد هيچ كسى توان اضلال او را ندارد و اگر كسى را با اضلال تكوينى گمراه نمود هيچ فردى ياراى هدايت او نخواهد بود « مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِيًّا مُرْشِداً » 147 « مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِي وَ مَنْ يُضْلِلْ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ » 148 « وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُضِلٍّ أَ لَيْسَ اللَّهُ بِعَزِيزٍ ذِي انْتِقامٍ » 149 « مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلا هادِيَ لَهُ » 150 « وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ » 151 « أَ تُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ » 152 « فَمَنْ يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ » 153 .

در اين آيات و نظائر آن هدايت تكوينى و اضلال تكوينى را مخصوص خدا دانسته و هيچ امرى را مانع نفوذ ارادهء بارىتعالى نمىداند و اگر در قرآن جريان هدايت و اضلال تكوينى به غير خداوند هم نسبت داده مىشود به‌عنوان استناد فعل به بعضى از مظاهر خداوند است چنان كه روشن خواهد شد .

خلاصه همان‌طورى كه عده‌اى از پاكان بشرى در اثر مساعى شايستهء خود از فيض هدايت ويژهء تكوينى برخوردار مىشوند و هيچ عاملى توان نفوذ در آنها را ندارد مانند رسول اللّه ( ص ) « وَ ما يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ » 154 همچنين عده‌اى از تبه‌كاران آدمى در اثر مفاسد فكرى و عملى از فيض هدايت خاص تكوينى محروم و به حال خود واگذار شده كه همان اضلال تكوينى خواهد بود و ديگر هيچ راهى براى اهتداى آنها نمىباشد ، « سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ