يادنامه علامه طباطبائى ( فارسى ) — الصفحة ٢٢١

حالات منفى قلب

مىكند : « وَ جَعَلْنا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَ رَحْمَةً » . رحمت و رأفت در مقابل قساوت قلب است . « ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ » . همچنين قلب ممتحن و قلب خاشع : « أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ » . آيا وقت آن نرسيده است كه قلب مؤمنين خاشع نسبت به اللّه بشود ؟

اينها حالات مختلفى است كه براى قلب انسان رخ مىدهد كه مىتوان گفت حالات مثبتهء قلب است .

حالات منفى قلب

حالات منفى قلب

1 - قلب گنهكار : « وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ » هركس كه شهادت را كتمان كند دلش گنهكار است .

البته مىدانيد كه گناه دل خطرناكتر از گناه اعضاء و جوارح ديگر است چون گناه اعضا و جوارح به دنبال گناه دل است .

2 - قلب غليظ و سخت : « وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ » اگر تو آدم زمختى باشى كه دلت رأفت و رحمت نداشته باشد و سخت‌دل باشى از اطرافت پراكنده مىشوند .

3 - قلب متكبر و جبار : « كَذلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ » . خداوند بر دل هرانسان متكبر و جبارى مهر مىزند بطورى كه آن قلب از درك حقايق عاجز مىشود و وجدان انسانى را از دست مىدهد .

4 - قلب مريض : « فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ » .

5 - قلب غافل : « وَ لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا وَ اتَّبَعَ هَواهُ وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً . » از كسى كه دلش را غافل كرده است اطاعت نكن و از هواى نفس متابعت مىنمايد و كارش هم كار افراطى و به تعبير ديگر تفريطى است .