علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥١

موارد استعمال تأويل در قرآن

أَحْسَنُ تَأْوِيلًا « 1 » نيز از همين باب است .

از دقت در آيات قيامت به دست مىآيد كه در آن آيات نيز جريان بدين منوال است ، و لفظ تأويل در آن آيات هم همين معنا را مىدهد ، مثلا در آيه : بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ . . . « 2 » . و نيز در آيه : هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ . . . « 3 » منظور از آمدن تأويل مجسم شدن حقايق است ، چون امثال آيه : لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ « 4 » كاملا دلالت مىكند بر اين‌كه مشاهده وقوع آنچه انبيا و كتب آسمانى از وقوعش در قيامت خبر مىدادند از سنخ مشاهده با چشم سر و خلاصه مشاهده حسى و دنيايى نيست ، هم‌چنان‌كه اصل وقوع قيامت و جزئيات نظام آن عالم از سنخ وقوع حوادث دنيايى و نظامى كه ما در دنيا با آن آشنا هستيم نيست ، هم وقوعش طورى ديگر است ، و هم نظام حاكم در آن نظامى ديگر .

پس رجوع و برگشت خبرهاى كتاب به حوادثى كه در قيامت ظهور مىكند از قبيل رجوع خبرهاى معمولى به حوادث آينده دنيايى نيست ، رجوع در آنجا هم غير رجوع در اينجاست .

پس از آنچه گذشت سه نكته روشن گرديد :

( 1 ) . سوره اسراء : 35 . ( 2 ) . سوره يونس : 39 . ( 3 ) . سوره اعراف : 53 . ( 4 ) . سوره ق : 22 .