علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٣١

طريقه و روش ائمه اهل بيت عليهم السّلام در تفسير متشابهات

طريقه‌اى كه امامان اهل بيت عليهم السّلام كه در تفسير همه آيات متشابه قرآنى دارند اين است كه آياتى كه درباره اسماء و صفات و افعال خدا ، و آيات خارج از حس بحث مىكند را به آيات محكمات ارجاع مىدهند ، يعنى با اينها آنها را معنا مىكنند ، و آنچه را كه آيات محكمات از خدا نفى مىكند ، از مدلول آيات متشابه حذف مىكنند ، اصل معنا را مىگيرند و شوائب نقص و امكان را كه ظاهر آيات متشابه متضمن آن است حذف مىكنند .

مقياس براى شناختن اصل معنا از لوازم زائد بر معناى اصلى ، اين است كه آن معنايى كه با بودن آن اسم و عنوان باقى مىماند و با نبودن آن از بين مىرود ، آن معناى اصلى است ، هرچند كه مصاديق آن به خاطر اختلاف خصوصيات مختلف شود و در ممكنات مصداقى و در واجب الوجود مصداقى غير آن داشته باشد .

اگر هنوز آن‌طور كه بايد مطلب براى خواننده روشن نشده مثالى مىزنيم تا روشن گردد و آن چراغ است كه به معناى آلت روشنايى است ، ولى مصداق آن در هردوره چيزى بوده ، كه در دوره‌هاى بعد صورت آن فرق كرده ، يك روز چراغ به ظرفى مىگفته‌اند كه در آن روغن و فتيله بوده ، سر فتيله را روشن مىكردند ، مشتعل مىشد ، و از ماده چربى كه سر ديگر فتيله در آن بود سوخت مىگرفت ، و پيرامون خود را روشن مىكرد ، پس از قرن‌ها همين اسم ( چراغ ) اسم شد براى شمع‌ها و فانوس‌هاى نفتى ، و همچنين از مصداقى به مصداقى ديگر منتقل مىشد ، تا آن‌كه امروز اين اسم در چراغ‌هاى الكتريكى مستقر شده ، كه نه آن ماده چرب چراغ‌هاى اول را دارد ، و نه هيأت و ريخت آنها را ، البته خاصيت آن را كه همان روشن كردن تاريكىها بود دارد ، و به