علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٩
كلام راغب در محكم و متشابه
روشنتر مىشد ، چون يك حرف اضافه شده ، جمله براى شنونده متشابه شده است .
3 . آنكه تشابهش از ناحيه نظم كلام باشد ، مانند آيه : أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً قَيِّماً « 1 » كه تقدير آن « انزل على عبده الكتاب قيما ، و لم يجعل له عوجا » است . و نيز آيه : وَ لَوْ لا رِجالٌ مُؤْمِنُونَ وَ نِساءٌ مُؤْمِناتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَؤُهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ لَوْ تَزَيَّلُوا « 2 » كه نظم آنطورى است كه مايه تشابه آن شده است .
و متشابه از جهت معنا ، آياتى است كه متعرض صفات خدا و صفات روز قيامت است ، زيرا تصور اينگونه صفات براى ما ميسور و ممكن نيست ، چون در نفوس ما تنها صورت چيزهايى نقش مىبندد كه به وسيله يكى از حواس ظاهرى براى ما محسوس باشد ، و يا حداقل از جنس محسوسات باشد ، و صفات خدا و خصوصيات قيامت هيچيك از اين دو قسم نيست .
و متشابه از جهت لفظ و معنا ، پنج قسم است :
1 . آنكه تشابهش از جهت مقدار و كميت باشد . مانند جملاتى كه عموم و خصوصش معلوم نباشد ، مثلا فرموده : فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ « 3 » ، و نمىدانيم منظور عموم مشركين است ، و يا مشركين مخصوص ؟
2 . آنكه تشابه آن به خاطر نامعلوم بودن كيفيتش باشد ، مثلا فرموده :
فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ « 4 » و ما نمىدانيم اين نكاح واجب است يا مستحبّ .
( 1 ) . سوره كهف : 1 . ( 2 ) . سوره فتح : 25 . ( 3 ) . سوره توبه : 5 . ( 4 ) . سوره نساء : 3 .