علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٨

محكم و متشابه « 1 »

همان معنا را نتيجه مىدهد ، و در فرض مساله ، مرجع ما همان اصول است ، كه بايد به وسيله آنها آن معناى حق را از ميان ساير معانى معين كنيم .

پس قرآن خودش مفسر خويش است و بعضى از آياتش اصل و مرجع براى بعضى ديگر است .

و آن‌گاه اگر اهل نظر بعد از توجه به اين مطالب به آيه مورد بحث كه مىفرمايد : مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ برخورد كند ، ديگر هيچ شكى نمىكند در اين‌كه مراد از كلمه « محكمات » آياتى است كه متضمن اصول مسلمه‌اى از قرآن است و مراد از كلمه « متشابهات » آياتى است كه معانى آنها به وسيله آيات دسته قبل روشن مىگردد .

شايد كسى بگويد : كسى در رجوع فروع به اصول ، حرفى ندارد ، البته همه مىدانيم وقتى اصول متفرقه‌اى در قرآن هست ، و در مقابل فروعى هم در قرآن متفرق است ، اين فروع بايد به آن اصول برگردد ، ولى اين باعث نمىشود كه فروع « متشابه » ناميده شود ، و شما بايد توضيح دهيد كه چرا قرآن آنها را متشابه خوانده است ؟

در پاسخ مىگوييم : به يكى از دو جهت ، چون معارفى كه قرآن كريم بر بشر عرضه كرده دو قسم است :

قسم اول : درباره ماوراى طبيعت است كه خارج از حس مادى است ، و فهم مردم عادى وقتى به آنها برمىخورد دچار اشتباه مىشود ، و نمىتواند معنايى غيرمادى براى آنها تصور كند ، مثل آيه : إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ « 1 » و آيه

( 1 ) . سوره فجر : 14 .