علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٤

ترتيب سوره‌هاى قرآن كريم

منافقون ؛ 20 . مجادله ؛ 21 . حجرات ؛ 22 . تحريم ؛ 23 . جمعه ؛ 24 . تغابن ؛ 25 .

صف ؛ 26 . فتح ؛ 27 . مائده ؛ 28 . برائت « 1 » .

در اين روايات سوره فاتحه ساقط شده و چه بسا گفته باشند اين سوره دو بار نازل شده يكى در مكه و بار ديگر در مدينه .

اتقان از بيهقى نقل كرده كه در كتاب دلائل النبوة به سند خود از عكرمه و حسين بن ابى الحسن روايت كرده كه اين دو نفر گفته‌اند : خداوند از قرآن كريم سوره اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ را نازل كرد ، همچنين سوره‌هايى كه در روايت بالا بود شمرده‌اند تا به آخر جز اين‌كه سوره فاتحه و اعراف و كهيعص را از آنچه در مكه نازل شده ساقط كرده‌اند .

و نيز اين دو نفر حم دخان را قبل از حم سجده و انشقاق را قبل از انفطار و نيز مطففين را قبل از بقره در سوره‌هاى مدنى ، و نيز آل عمران را قبل از انفال و مائده را قبل از ممتحنه از سوره‌هاى مكى ضبط كرده‌اند « 2 » .

آن‌گاه بيهقى به سند خود از مجاهد از ابن عباس روايت كرده كه گفت :

اولين سوره‌اى كه خدا از قرآن كريم بر پيغمبرش نازل كرد سوره اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ بود تا آخر حديث ، و اين حديث از نظر ترتيب مطابق با حديث عكرمه است ، با اين تفاوت كه آن سوره‌هاى مكى كه در حديث عكرمه ساقط شده در اين حديث آمده است « 3 » .

( 1 ) . الاتقان : 1 / 10 . ( 2 ) . الاتقان : 1 / 10 . ( 3 ) . الاتقان : 1 / 10 .