علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٣

تقسيمات قرآن كريم

3 . برخى از دو سوره‌ها مكررا نازل شده ، چنان‌كه گفته مىشود كه سوره حمد دو مرتبه نازل شده يك مرتبه در مكه و يك مرتبه در مدينه و همچنين برخى از آيات مكررا نازل شده چنان‌كه آيه فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ * در سوره رحمن سى مرتبه مكرر شده و چنان‌كه دو آيه إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ * در سوره شعراء هشت فقره تكرار يافته و گاهى يك آيه در بيشتر از يك سوره چنان‌كه آيه وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * در شش سوره مختلف واقع شده است . و همچنين گاهى جمله‌اى معين در جايى آيه كامل و در جاى ديگر جزء آيه است چنان‌كه جمله اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ * در اول سوره آل عمران آيه كامل و در سوره بقره جزء آيه الكرسى است و غالب سور و آيات يك مرتبه نازل گرديده و از يك محل تعدى نمىكند .

ديگر اين‌كه كتاب الهى به اجزايى تقسيم شده كه با آن شناخته مىشود ، مانند سى جزء ، و اين‌كه هرجزئى 4 حزب و هرحزبى 10 عشر دارد ، و امثال آن ، و اين تقسيم‌بندى است كه در قرآن كريم كرده‌اند ، ولى آنچه در خود قرآن مىباشد ، دو تقسيم است : يكى سوره و ديگر تقسيم هرسوره به چند آيه ، و مكرر از آن دو ، اسم برده مثلا فرموده : سُورَةٌ أَنْزَلْناها « 1 » و يا فرموده : قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ « 2 » و همچنين در غير اين دو آيه .

در لسان رسول خدا و صحابه و ائمه معصومين عليهم السّلام نيز استعمال اين دو كلمه زياد آمده به حدى كه جاى ترديد نمانده كه سوره و آيه دو حقيقت

( 1 ) . سوره نور : 1 . ( 2 ) . سوره يونس : 38 .