علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٧

مراد از نزول قرآن در ماه رمضان و نقد و بررسى اقوال مختلف درباره تدريجى يا دفعى بودن نزول آن

مثل باشد براى غرض صاحب كلام ، خود مصحح آن است كه احيانا آن حقيقت را هم قرآن بناميم هم‌چنان‌كه در آيه شريفه : بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ « 1 » و آياتى ديگر اين تعبير آمده ، و همين نكته باعث مىشود كه آيه : شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ « 2 » ، و آيه إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ « 3 » ، و آيه إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ « 4 » را كه دلالت دارند بر اين‌كه قرآن يك دفعه نازل شده حمل كنيم بر نازل شدن حقيقت قرآن - يعنى كتاب مبين - بر قلب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در يك شب ، هم‌چنان‌كه همين قرآن بعد از آن‌كه بشرى و خواندنى و مفصل شد ، تدريجا در مدت بيست و سه سال دعوت نبويه نازل شده است .

اين نزول تدريجى از آيات زير استفاده مىشود : وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ « 5 » و آيات : لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ * فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ « 6 » چون از اين آيات برمىآيد كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مىدانسته چه آيه‌اى بر او نازل مىشود ، و به همين جهت قبل از آن‌كه وحى آيه‌اى تمام شود او از پيش ، آيه را مىخوانده ، و خداى تعالى از اين كار نهيش فرمود .

( 1 ) . سوره بروج : 22 . ( 2 ) . سوره بقره : 185 . ( 3 ) . سوره قدر : 1 . ( 4 ) . سوره دخان : 2 . ( 5 ) . سوره طه : 114 . ( 6 ) . سوره قيامت : 15 - 19 .